KÜTÜPHANE | EKONOMI-POLITIK

KAPİTALİST ÜRETİM TARZI

     
      BİLİNDİĞİ gibi">

KÜTÜPHANE | EKONOMI-POLITIK

KAPİTALİST ÜRETİM TARZI

     
      BİLİNDİĞİ gibi, kapitalist üretim tarzı, feodalizmin bağrında doğmuştur. Kapitalizm iki aşamada, tekel-öncesi ve tekelci (emperyalizm) aşamada gelişir. Her ikisinin ortak bir ekonomik temeli vardır: üretim araçlarının kapitalist özel mülkiyeti ve ücretli emeğin sömürülmesi. Ama tekel-öncesi kapitalizm ile emperyalizm arasında da farklar var. Tekel-öncesi kapitalizm, kapitalizmin gelişme dönemidir, bu dönemde, serbest rekabet vardır ve üretici güçler, az ya da çok düzenli olarak ilerleyen bir çizgi izleyerek gelişirler. ABD'nde, İngiltere'de, Fransa'da öteki gelişmiş ülkelerde, tekel-öncesi kapitalizm, 19. yüzyılın ikinci yarısı ortalarına kadar egemen oldu. Bu andan itibaren de, kapitalist ülkeler ekonomisi, tekel-öncesi kapitalizme yeni nitelikler katan süreçler yolu ile çalıştırıldı: serbest rekabetin yerini, kesin rol oynayacak olan tekeller egemenliği aldı. 20. yüzyılın şafağında tekel-öncesi kapitalizm, gelişmesinin en son ve üst aşaması olan emperyalizme dönüşmüştür. [sayfa 41]
     

1. TEKEL-ÖNCESİ KAPİTALİZM

İKİNCİ BÖLÜM
META ÜRETİMİ, META VE PARA

             
      MARX, kapitalizmin tahliline, meta ile başlar. Kapitalist düzende her şey -iğneden, devasa fabrikaya ve hatta insan işgücüne kadar her şey-, alınır ve satılır, ekonomistlerin ifadesiyle, bir meta biçimini alır. Toplum içinde, insanlar arasındaki ilişkileri, metalar arasındaki ilişkilerin biçimi temsil eder. Meta, Marx'a göre, burjuva toplumun ekonomik bir hücresidir. Bir damla suyun, kendisini çevreleyen evreni yansıtması gibi, meta da kapitalizmin esas çelişkilerini aynen yansıtır.
      Metaın ve meta üretiminin tahlili, Marx'a, kapitalist üretim ilişkilerinin mahiyetini açıklama olanağını verdi.

 

1.   Meta üretimin genel niteliği
         Meta üretimi kavramı
         Meta üretimi. Meta üretiminin ortaya çıkış koşulları
         Basit meta üretimi ve kapitalist meta üretimi
2.   Meta ve emek, metaların yaratıcısı
         Metaın kullanım değeri ve değeri
         Somut emek ve soyut emek
         Özel emek ve toplumsal emek
         Meta değerinin büyüklüğü
3.   Değişimin ve değerin şekillerinin gelişmesi
         Değerin ifade şekli, değişim-değeri
         Değerin basit şekli
         Değerin tam ya da gelişmiş şekli
         Değerin genel şekli
         Değerin para şekli
4.   Para
         Para, niteliği ve görevleri
         Altın ve kağıt para, enfasyon
         Kredi para
5.   Değer yasası meta üretiminin ekonomik yasası
         Üretimde rekabet ve anarşi
         Değer yasası
         Metaın fetiş niteliği