YiRMi DORDUNCU BOLUM

ONAL TILAR DAVASI

tkinci Dilnya SavaşI nın son aylarında">

YiRMi DORDUNCU BOLUM

ONAL TILAR DAVASI

tkinci Dilnya SavaşI nın son aylarında, BilyUk Britanya ve Birleşik Devletler'deki Sovyet karşıtI ajitasyonun asd propaganda oda~, Polon­ya sorunuydu. KIZII Ordu, Polonya smIrlm geyerek ve Polonya'nm pekr,.;ok bOlgesini, Nazi istilacdardan kurtararak bauya dogru ilerlerken, ingiliz muhafazakarlanve Amerikan tecrit yanlıları, "Polonyahlann
. ozgilrliigil"niin §imdi de Sovyetler Birligi'nce tehlikeye atIldlgl sUylamasmi getirdiler. Birleşik Devletler'de Hearst ve Patterson­McConnick basmI, haftalarca, Po~onya'YI "Bol§evizm"den kurtarmak ir,.;in Sovyet karşıtI eylem r,.;agnsında bulundu. Birleşik Devletler Kong­
..' resi ve ingiliz Parlamentosu'nda, konu§macdar, "Polonya'daki KlZll , Emperyalist emeller"i mahkum etmek ve Sovyet Hilkiimeti'ni Birle~mi§ Milletler'in ilkelerine ihanetle sur,.;lamak ir,.;in birbiri ardma kilrsiiye r,.;IktIlar. Bu anti-Sovyet propagandanm r,.;ogu, Londra'da . siirgündeki Polonya Hiikiimeti ve onun Washington DC'deki temsilci­lerinin' yapttgl aylklama ve materyallen; dayandmhyordu. Londra'da siirgündeki Polonya Hiikilmeti, Polonyah militaristlerden, feodal top­rak sahiplerinin sOzcillerinden, baZI Polonyah f~istlerden, 1939'da, Po" lonya'nm dil~il§iinden sORra tngiltere'ye sIgman birkar,.; sosyalist ve koyW onderinden olu§uyordu.1
o smllarda, gerr,.;ekte iki Polonya Hilkiimeti vardl. Londra'daki em­igrhejiminden ba§ka, bizzat Polonya ir,.;inde, sozde Var§ova rejimi de­nen Ger,.;ici Polonya Hilkiimeti. Polonya'daki anti-fa§ist partilerin itti­fakma dayanan Var§ova Hillctimeti, Londra Polonyahlanmn destekledigi, fa§ist 1935 Pilsudski anayasasml tammlyordu. Var§ova Hilkiimeti, Polonya'da kapsamh ekonomik ve politik refonnlardan, fe­
1 Londra'da siirgündeki Polonya Hiikiimeti, kendisini, geleneksel politikasi Sov­yet Rusya'ya muhalefete dayanan Pilsudski rejiminin me§ru mitasşıSl olarak gOriiyordu. Rayınond Leslie Buell'in, Polonya: Avrupa nın Anahlan adlı kit­abmda yazdlgl gibi: "Pilsudski, Polonya'nm geniş topraklara sahip olmasmm. zorunluluguna inanırdu. Tarihsel nedenl,er yüziinden, bu temeli Rusya aley­hineşıege~irmek, Almanya'dan almaktan daha kolaydl." Savaş oncesinde Po­lonya diplomasisi, eski anti-Sovyet lstihbarat subaYl Albay Josef Beck'in yonetiminde, Nazi Almanyasma degil, Sovyet Rusya'ya karşı yOnlendirildi.
odal mUlklerin ilgasından ve Sovyetler Birligi'yle dost~a ilişıerden yanaydl. . 1945 ~ubat'mda, Yalta Konferansl'nda, Roosevelt, Churchill ve Stalin Polonya'n~n gelecegi sorununu aynnttlanyla tart1~ttlar ve Var~ova rejiminin, "Polonya ic;inden ve yurtdl~mdaki POlonyahlardan demokratik liderlerin kattllmlyla daha geni~ demokratik temellerde ye-· niden /jrgUtlendirilmesi" gerektigi ve ondan sonra Ulkenin me~ru G~ici HiikUmeti olarak tanmmasl karanna vardllar.
Diinyadaki hemangi bir ordudan daha geniş oranda siivari smlfma sahip olan
Polonya Ordusu. Ukrayna ovasında 'operasyonlar yapacak §ekilde orgiitIendi.
Polonya fabrikalan Alman smmnda, Polonya askeri istihkamlan Sovyet
slmnnda yogunla§tmldl. MilitaristIer ve feodal toprak beyillrince tahakkiim
alunda tutulan Polonya. olu§umundan beri Sovyet karşıti cordon sanitaire'in
temel tall ve Sovyet Hiikiimeti'nin devrilmesi i\;in komplolar diizenleyen ulusla­
raraSI ajanlar ilrin bir randevu yeriydi. Boris Savinkov. Rusya'dan kalrttktan
sonra karargahml Polonya'ya kurdu ve Pilsudski'nin dogrudan yardlmlyla Sov­
yet Rusya'ya karşı kullamnak iizere Polonya'da 30.000 ki§ilik bir Beyaz Ordu
olu§turdu. 1920'lerin sonlarında. Torgprom komploculan. Polonya
Ba§komutanhglyla Sovyet Rusya'ya karşı hazırhglnl yapllklan yeni bir
. miidahale Savaşmda. Polonya'nm temeI iislerden biri oImasl gerektigi konusun­
da fikir birligine varduar. polonya'lstihbarat Servisi. Trolrkist-Buharinci yeralti
orgiitii de dahil oImak iizere. tiim Sovyet karşıtl giilrlerle yakm it ili§kileri kur­
duo 1938'de. Miinih Paktl Polonya· YOUliticilerinin anti-Sovyet karakterini 8lrtk
bir bilrimde gozler cniine serdi. Naziler C;:e~oslovakya'ya ultimatom verdikle­
rinde ve C;:ekler direnmek ilrin hazulamrken. Polonya Hiikiimeti orduslinu hare­
kete gelrirdi ve C;:ekler'e SovyetIer Birligi'nden gelebilecek hemangi bir ya,rdImI
engelleyecek bilrirnde yerle§tirdi. C;:ekoslovakya'nm paylaşılmasl suasında Hit­
ler; bir odiil olarak. C;:ekler'den alman Teschen bOlgesini Polonyahlann al­
masma izin verdi. 1939'da. Polonya'ya Nazi saldmsmm arifesinde. Polonya
miUtaristIeri. intihar kabilindeki Sovyet kartltl politikalanm degi§tirmeye hali
yana§mlyor; Sovyet Rusya'yla. 1inerilen bir askeri anla§maYI reddediyorlardl ve
KIzu Ordu'nun Nazi Wehrmachtl'yla kar§ua§mak iizere Polonya Slmnnl gelrmesi
ilrin izin vermeyeceklerdi. Bu politikamn sonulrlan Polonya ilrin ytklCl oldu ve
Nazi istilasmm hemen ardmdan Polonya Hiikiimeti. altm rezervlerini de alarak
yurtdl§ma kapagl alli. Once Fransa'da. daha sonra lngiltere'de. kendilerini
Siirgündeki Polonya Hiikiimeti olarak adlaIidtrari Polonya Hiikiimeti'nin temsilci­
leri. ulusIanm ytklma gotiirmii§ alan anti-So'l(}'et entrikalanm siirdiirdiiler. On­
iar. bu entrikalarında Sovyet Rusya nın Nazi ·Almanyasma kafşı .savaşta zafer
. kazanmaSlm kendi Ir1karlan i~in bir uihdit oIarak goren uluslararasl ekonomik.
politik ve dinci c;evre1erdeki etkin unsurlarca destekleniyorlahh.
Yalu{Anla~masl, Londra'daki emigre Polonyahlardan ve onlarm Amerikalı ve ingiliz miittefiklerinin hararetli muhalefetiyle kar~Il~tI. Anla~ma "Polonya'ya ihanet" olarak mahkum edildi. Yalta karanmn uygulanmasmi onlemek i~in diplomatik entrikalar devreye sokuldu.
1945 MaYIs'mda, Sovyet Hiikiimeti, Londra'daki siirgündeki hiikiimetinon altI Polonya Ajanım Sovyet karşıtI komplo su~undan tutukladlgml aşıklayınca, Polonya sorunundaki entrikalar ve anti­Sovyet ajitasyon ayyuka ~Ikt1. Londra'daki emigre Polonyahlar, Sov­yet Hiikiimeti'nin bu hareketini, Moskova'nm "Polonya demokra­si"sini bogma ve Polonya halkl iizerinde "KIZII bir diktatOrliik" kurma programmlnen u~ omegi olarak degerlendirdiler.
Sovyet Hiikiimeti'nce tutuklanan on altl Polonyah i~indeki en iinlii isim, siirgündeki Polonya ordusunun eski Genelkurmay Ba~kam General Leopold Bronislaw Okulicki'ydi. Bu ordu, Polonyah emi­gres'in Sovyer karşıtIkampanyasında kilit bir rol oynaml~tl.
Polonya ordusu ashnda, Ahnanlar'a kşıKlZll Ordu'yla yanyana sava~mak i~in Polonya-Sovyet ortak anla~masl ile 1941'de Sovyet topraklarlnda kuruldu. Pilsudski diktatOrliigli doneminde Polonya'ya egemen olan "albaylar kligi"nin eski liyelerinden General Wladislaw
, Anders tarafındanyonetiliyordu. Anders'in ordusunu egitInek ve donat­mak i~in Sovyet Hliklimeti 300.000.000 ruble faizsiz bor~ verdi ve I asker kaydetmeleri ve ordugah kurmalan i~in ordusunun imkanlanm sundu. Fakat General Anders, Okulicki ve diger Polonyaşı militaristler KIZII Ordu'yla ittifaka el altmdan karşı şıktIlar. Onlar, Sovyet Rus­ya nın Nazi Almanyasl tarafından hızla bozguna ugratIlacagma inanlyorlardI vebuna uygun davrandilar. Sonralan V ar~ova rejiminin silahh kuvvetlerinin yoneticisi olan, Yarbay Berling'in bir raporu, ilk Polonya birliklerinin Sovyet top­ragmda olu~turulmasındankIsa bir siire sonra 1941'de General And­ers'.in subaylarlyla yaptIgI bir toplantIda ~unlarl soyledi~ini ortaya koydu:--
KlZll Ordu Alman darbeleriyle ~oktiigünde, ki bu birk~ ay­dan fazla siir,mez, biz, Hazar Denizi'nden ge~erek han'a girebi­lecegiz. Bu bOlgede tek silahh gp~ olacağımızdan, her iste­digimizi y~pabilecek bir konumda olaca~z.
General Anders'in beklentileri~in tersine, KlZll Ordu Nazi

yIldmm saldmsl karşısında ytkIlmayınca, Polonyall kumandan subay­
.
.

358
lanna, Nazi AIm~yasl'nakarşı birlikte Savaşınak: ir,:in Polonya-Sovyet askeri an~masmm ~anmyerine getirme kaYglsml şımalan ge­rekmedigini bildirdi. Anders, Polonya 5. Piyade Tiimeni komutam General Borucie-Spiechowiczow'a: "Aceleetmeye gerek yok," dedi. ,
YarbayBerling'e gl}re, Anders ve subaylan "birliklerin egitimini ve silahlanmasml gedktirmek ir,:in mlimklin olan her şeyi yapular.", bOylece Almanya'ya karşı harekete ger;mi~ olmayacaklardt. Polonya Gt:nelkurmay ~a~kam, General Okulicki Polonya askerlerinin techiz edilmelerini etkin bir ~ekilde sabote etti. aşağıdakiler Berling'in sOzleridir:--
Okulicki tran'dan ingiliz silahlan ve erzak almak: ir,:in Hazar Denizi'ndeki lisslin llrglitlenmesini sabote etti. Sovyet yetkililer Hazai Denizi klYlSlnda ozel bir demiryolu ve antrepolar in~etti­ler, fakat General Anders'inkomutaSf, bu yolla tek bir tUfek, tank veya bir r,:uval erzak: geli~ini dahi Onledi.
Sovyet yardlmml kabul etm'ek ve anavatanlanm'istiia eden AI~ manlar'a kar~~-silahlanmak isteyen Polonyall subay ve askerler, ba~mda General Anders ve Okulicki'nin bulundugu gerici klik ta­rafından yudmldtlar. "Polonya'ya ihanet eden Sovyet dostlan" listeleri . yaptldl. Dosya B diye biliner-l}zel bir katiUog, "Sovyetler'e yakmhk duyan" bOylelerinin isim ve sicilleriniir,:eriyordu. Polonya Komu­tanhgl, fa~ist, anti-semitik propaganda yaplyordu ..Berling'in yazdlgl rapora gllre, ttyahudilerle hesapl~mak' gerektiginden ar,:tkr,:a sozediliyor " ve sık stk Yahudilerin dovlilmesi olaylanna rastlanlyordu." Anders or­dusunun casusluk servisi Dwojka, el alun<bm Sovyet silah fabrikalan, devlet r,:iftlikleri, demiryollan, ordu depolan ve KlZU Ordu birliklerinin konumlanlşı hakkmda bilgi toplamaya başıadl.
1942 bahannda, Rusya'daki Anders ordusu, Alman dli~manlarma karşı hftlft tek bir r,:arpl~maya girmemişti. Aksine, Polonyall subaylar ve askerlerin kafalarl generallerinin Sovyet karşıU ve anti-semitik ogretileriyle yogun bir,:imde dbldurulmuştu. Sonunda, Polonya komu­tanhgl, ordusunun lngilizler'in himayesinde iran'a tahliyeedilmesini istedi. 1942 Agustos'unda, 75.491 Polonyall subay ve asker, 37.756 ki~ilik şıeleriyle, anavatanlarl ir,:in tek kurşun atmadan Sovyet top-. ragmdan aynlm~tl. . _
13 Mart 1944'de, Avusturalya muhabiri James Aldridge Ne,w York Times'a, lran'daki Polonyah emigre ordusunun yl}neticilerinin 359
!
f~ist tavrrlan hakkmda sansUrsUz bir telgraf ~ekti. Aldridge, bir yildan fazladIr Polonyah emigres hakkmdaki ge~ekleri gOzler Oniine sermek istedi~ni fakat Miittefik sansiiriiniin bunu yapmasma izin vermedigini bildirdi. Bir miittefik sansUr memuru Aldridge'e: "Bunlann hepsinin gerçek oldugunu biliyorum, fakat ne yapabilirim? Biliyorsunuz, Po­lonya Hlikiimeti'ni tamyoruz." dedi.
aşağıda Aldridge tarafından apklanan gerçeklerin kii~iik bir Mliimii bulunmaktadrr:--
Polony~ kampi kendi i~inde smlflara bOllinmli~tli. Kamp
ko~ul1an, ki~ilerin statlileriyle dogru oranuh olarak dlişıiyordu.
Yahudiler bir gettoya aynldIlar. Kamp totaliterce yOnetiliyordu ...

Daha gerici gruplar tarafından Rusya'ya karşı sUrekli bir kampan--)
ya yiliiitliliiyordti .., 300'den fazla Yahudi ~ocugun, Filistin'e git­
meleri kararla~unldIgmda, ~iddetli birer anti-Semitik olan Polon­
yah ~kinler, Y ahudi ~ocuklara ge~i~ izni vermemeleri i~in Irak
makarnlanna baskl yapular .,. . .
B~okAmerikalımn, Polonyahlar hakkmda ge~ek hikayeyi
anlatmak isteyeceklerini, fakat bunun YarafSlZ oldugunu şıinkli
Polonyahlann Washington'da ~ok glişıU bir lobiye sahip olduk­
lapm, sOylediklerini duymuştum...
Polonyah emigres lran'dan Ingiliz Ba~koml,ltanhgl yOnetiminde, ltalya'ya hareket ettiler ve Vatikan tarafından desteklenen Polonya emi­gr:es ordusu orada karargalum kUrdu. General Anders, Okulicki ve diger meslektaşıannm, gizlemek i~in ~ok az ~aba harcadlklan arzulan, bu Polonya emigre ordusunu Sovyet Rusya'ya karşı nihai eylem i~in yeni bir Beyaz Ordu ~kirdegme don~tiinnekti.
1944 baharmda KIZIl Ordu Polonya smmna yakl~rrken, Lon­dra'daki Polonyah emigre.s Sovyet kar~1l1 kampanyalanm yogunla~urdIlar. Polonya'da, Slirglindeki Hliklimet'iri ajanlarl ta­rafından daglulan yeralu gazetelerinden bin olan Pentswo Polski, "l-a­ferimizin ve varolu~umuzun temel ~artl, Rusya nın bozguna ugraulmasl, en azmdan zayIflaulmasldrr," diye yazlyordu. Londra PQ­lonyahlarından yeralu ajanlanna gOnderilen gizli talimatlar ~Oyleydi: "Ne pahasma olursa olsun sivil Alman yetkililerinin tlimliyle, iyi i~ki1er siirdUrmek i~in elden gelen ~bagosterilmelidir."
SUrglindeki Polonya HUklimeti, Sovyetler Birligi'ne karşı silahh eylem hazrrhgl yaplyordu. Bu eylemi gerçekle~tirecek kurulu~, Armia

. Krajowa veya AK, Londra'dald. emigrestilrafından Polonya i~inde
Orgiitlenen ve denet1enen ilskeri bir yeraltl aygltlydl. Armia Krajowa ya
<fa AKGeneral Bor-Komorowski taraftndan yOnetiliyordu.

, 1944 Mart başıannda, General Okulicki, Londra'daki Polonyah emigres'in askeri temsilcisi General Sonskowski'i1in karargahma . . ~agmldt. Daha sonra, General Okulicki 1;)0 gizli toplantlYl ~yle an-
lath:--.,
... Polonya'ya u~madan 6nce, General Sonskonwski ta-,.
' .

rafından kabul edildiginde, bana: yalon gelecekte Almanlann Po­
. lonya'dan ~ikanbnaslyla sonuşıanaca:kKtzil Ofdu saldmSml bek­leyebilecegimizi sOyledi. Su dUIl,lmda dedi Sonskowski, Ktztl OrduPolonya'yt i~g8I edecek ve PolonyaJqpragmda Londra'.daki Polonya hiikumetinebagh askeri bir Orgilt olan Armia Kra­jowdnmvarhgma izin vermeyecektir.
, , Sonskowski, ~miaKrajowa nın KlZll Ordu Nazileri Polonya'dan ,
, , kovduktan sonra kendini feshetmi~ goriinmesi ve KLid Ordu'nun arka ,
eephesinde operasyonlar yapmak i~in gizli bir "yedek karargah" kurul-.
masI gerektigini sOyledi:-

Sonskowski, bu yedek kararg;mm Armia Krajowa nın Ktztl ' Or!1u'ya karşı miicadelesini yonlendirmekzorundaoldugunu ~~m&; .
Sonskowski, bu direktiflerin Armia Krajowa'nm Polon­. ya'daki kumandanl General Bor-Komorowski'ye iletilmesini iste-'
~ I
Klsa bir sure sonra, General Okulicki, gizlice Alman i~gali
altmdaki Polonya'ya u~ara:k, derhal General Bor-Komorowski'yle
il~kiye g~ti ve ~ma Sonskowski~nin talimatlanm iletti. Armia Kra­
jowa'nm komutam Okulicki'ye, ~gldakigOrevleri ge~ekle~tirecek
Ozel bir ayglt kuracagml sOyledi:-­
•. Yeşıtl faaliyetleri ve SSCB'ye karşı' bir ayaklanma, hazırligl i~in silahlan koruy~" . , '
2.
Herbiri 60'1 g~meyen askerden olu§aD silahh Savaş miifreZe1eri kurun.

3.
AK'nin dii§manlan ve Sovyet askeri komutanb~mn tem­silcilerlni Oldiirmek i~in terOrist"tasfiye" gruplan olu§tlll'llfi.


~. Sovyet hatlarmm gerisindeki operasyonlar iyın sabotOrler 361
. "',,, • "'J ,~ " • • ....;.,
egitiIJ.
5.
KlZll Ordu'nun arka cephesinde askeri istihbarat ve casus­luk fa3\iyetleri yiliiitiin.

6.
AK tarafından kurulan radyo istasyonlanmkoruyun ve


Londra'daki\AK'nin merkez komutanhgl ile radyo baglantlsml sUrdiiriin. . . /

1944 sonbaharmda, KlZll Ordu· Vistiil klyllanna ula§tl ve giir;lerini yeniden toparlamak ve uzun yaz saldmsından sonra taze kuv­vetlerin yeti§mesini saglamak ir;in Var§ova (jnlerinde durdu. Sovyet Ba§komutanhgl nın stratejisi Polonya ba§kentine cepheden bir. saldm diizenlemekdegil, onu ani bir ku§atmayla almaktI, b5yl~e kent ve halk! korunmuş olacaktI. Fakat, Sovyet Ha§k:omutanhgmm bilgisi 01­makslZln ve Londra'dan aldlg. direktifler dogrultusunda davranan Gene­ral' Bor-Komorowski, Var§ova'daki Polonya yurtseverlerini, KIZII Ordu'nun §ebre saldmnak iizere oldugunu soyleyerek genel bir ayaklan­maya kl§klrttI. KIZII Ordu'nun Vistiil'ii ger;mek ir;in. tiin)iiyle hazuhkslZ oldugu bir slcada Nazi Ba§komutanhgl, ihtilalci Polonya yurtseverlerinin savundugu kentin her Mlgesini sistemli birbir;imde bombaladt. aşağıda, Var§ova'daki Polonya giir;lerinin nihai teslilniye­tinde General Bor-Sokolowski'nin rolii hakkmda General Okulicki'nin kendi degerlendinnesi bulunmaktadu:-­
. 1944 Eyliilii sonunda, Armia Krajowa'nm komutam General Sor-Komorowski, Var§Ova'daki Alman birliklerinin komutanl ­SS Obergruppenfuebrer von Den-Bach-ile teslimiyet konusunda g(jrU§tii. Hor-Komorowski, -karargahm ikinci (istihbarat) bOliimiiniin ba§kan yardImClSl Albay Boguslawski'yi, Armia Kra­jowa nın kurmayba§kanmm temsilci olarak g(jrii§meleri yiiriitmesi ir;in g(jrevlendirdi. Boguslawski, benim yammda Al­manlar tarafından (jne siiriilen teslimiyet §artlan hakkInda Bor­Komorowski'ye f<lpor verirken, von Den-Bach'm Polonyahlar'm Almanlar'a karşı silahh miicadeleyi blrakmalan gerektigini,
. <;iinkii' Sovyetler Birligi'ni Polonya. ve Almanya'nm ortak dii§manl olarak dii§iindiigünii soyledi. Tesliniiyet günii Hor­Komorowski'ye k~da§tIgImda ona von.Den-Bach'm hakh olabi­lecegini s(jyledim. Hor-Komorowski benimle ayın fikircteydi.
1944'iin sonbahar ve kl§ aylarl ve 1945 1?aharl boyunca, KIZII

,;, .'
Ordu Dogu Cehpesi'ndeki Alman askeri giiciinii nihai bir darbeyle par9alamaYl hedefleyeil bliyiik saldmlar diizenlerken, General Oku­licki'nin yonetimindeki Armia Krajowa, Sovyet ordulannm gerisinde yogun bir terorizm, sabotaj, casusluk ve silahh yagma kampanyasl siirdiirdli.
Daha sonralarl, Londra'da SlirgündekiPolonya Hiikiimeti'nin B~bakan yardlmclsl ve Okulicki'nin su9 oetagl Stanislaw Jasiu1cow­icz, "sava~ Mlgesinde Sovyet askeri komutanhgmm onlemleri sabote edildi," dedi. "BasmlffilZ ve radyo istasyonlarimlZ iftiracl bir propagan­da yaplyorlardl. Polonya halh Ruslara karşı h~klrtlhyordu." .
Okulicki'nin AK miifrezeleri, Klzil Ordu birliklerini şıyan p-en­leri dinrunitledi,Sovyet erzak depolanm tahrip etti, Sovyet askerleri­nin g~tikleri yollan mayınladl ve Sovyet ulaşım ve ileti~im hatlanm mlimkiin olan her yolla kesti. Okulicki'nin yardlmcılarından tiirinin, 17 Eyliill944'de ya,ymladlgl bir direktifi a§aglda yeralmaktadrr:--
Operasyon her alanda olmahdrr -askeri trenlerin, yiik vagon­lannm havaya u9urulmasl, kopriilerin yakilmasl, Sovyet koylerinin ve ambarlannm tahrip edilmesi. Bunlar gizlilik i9inde siirdiiriilmelidir.­
"Casuslar ve sabotorler i9in gizli bir ozel okul yoneten AK mUfrezesinin Lubikowski adlı komutanlarından biri, ajanlan tarafından yerine getirilen bazl gorevler hakkmda sonradan~u bilgileri verdi:--.
Emirlerimin uygulanmasl hakkmda... iki trenin raydan 9lkanlmasl, iki kopriiniin u9urulmasl, bir yiik treninin tahrip edilmesi ~eklinde sekiz bOlgede on iki sabotaj eylemi gergekle~­tirdigini bildiren Ragner'den yazw bit rapar aldlm.
Ozel olarak egitilmi~ AK terorist gruplan KlZll Ordu askerlerini ve Var§ova rejirninin sozciilerini pusuya dii~iiriip oldiirdiiler. Sovyet askeri yetkilileri ~fından sonradan halka a9lklanan kesin olmayan verilere gore, AK teroristleri, sekiz ayhk bir donem boyunca 594 KiZll Ordu SUbayl ve askeriniOldiirdiiler, 294'den fazlastiu yaraladdar ...
Bu Strada, Lomlra'daki Polonya komutanhgmdan radyoyla alman talimatlar uyannca ,har~ket eden Okulicki'nin ajanlan, Sovyet hat­larinm gyrisinde yaygın istihbarat operasyonlari yiiriittiik~r. Londra'daki Polonya Hiikiimeti'nin General Okulicki'ye gonderdigi 7201-1-777 Dolu 11 Kaslm 1944 tarihli talimat, ~oyleydi:-­
",' ,j.: _, .• _'" l~'_,,'....
Sovyetlerin do~udaki askeri niyeUeri ve olanaklannm ... bi­linrnesi Polonya'da olasl geli§rnelerin Ongoriilmesi ve planlanrnasl i\rin ternel 6i:lernde oldugundan, siz ... karargahlrnlZm istihbarat bbliimiiniin direktiflerine uygun olarak. gonderilen istih­barat raporlan Vasltaslyla boşıugu doldurmahsmlz.

Talirnat, Sovyet askeri birlikleri, erzak trenieri. tahkimat. havaa­lam, donamm ve Savaş sanayii hakkmda aynnuh bilgiler talep ederek siiriiyordu.
Hafta1arca, Londra'daki Polonyahlara, Ktzll Ordu'nun gerisinde \rah§3n illegal bir radyo istasyonu ag~ndan §ifreli istihbarat raporlan . ula§ooldl. Krakow'dan Londra'daki GeIlelkurmaya gonderilen 621-2 nolu tipik bir radyogram. Sovyet Askeri tstihbarau tarafından dinlendi ' ve §ifresi ~oziildii, ~yledeniyordu: --.
Mart'm son yansında, asker ve Savaş gerşıeri (agu silahlar, Amerikan tanklan, jj~te biri kadm olan piyadeler) ile dolu, günde ortalama 20 tren bau yOniine g~ti... 1895-1925 tertipierin derhal askere ~agmlmalarlyla ilgili emir Krakow'dan postalanrnl§ttr. Dogudan sevkedilen 800 subayın atama toreni General Zymier­ski'nin de katllimlyla Krakow'da yaptldl ...

22 Mart 1945'de, General Okulicki, Armia Krajowa'nm 'bau bOlgesi komutanl Albay "Slavbor"a yolladlgl gizli bit, direktifle. Lon­dra'daki iistierinin nihai beklentilerini ozetledi. Okulicki'nin olaganiistU direktifi §oyleydi:-­
SSCB'nin Almanya'ya kşı zafer kazanrnaSl halinde, bu, yalmzca lngiltere'nin Avrupa'daki pkarianm tehdit etmekle kat­mayacak~ ayın zamanda Avrupa'nm tUrniinii korkutacakttr ... ingilizler Avrupa'daki şıkarianm dU§iinerek, Avrupa nın gii\rlerini SSCB 'ye karşı seferber etmek zorunda kalacaklardtr. Bu A vrupah anti-Sovyet· blogun on saflarmda yerirnizi alrnamlz gerektigi 3\rtkttr; tngiltere tarafından denetlenecek olan bu blogu,·Alman­ya nın kaUhml olmakslZln hayal etmek de OlanakSlZdtr.

Polonyali emigris'in bu planlan ve beklentileri klsa omiirlii oldu. 1945 başıannda Sovyet Askeri lstihbarau Sovyet hatlangerisindeki, Polonyall komploculan yakalamaya başıadl. 1945 yazmda eleba§dan Sovye,Uer'in elindeydi. General OkuIicki de işıerinde, onaluSl SSCB YUksek Maltkemesi'nin Askeri Collegium'u huzurunda yargllanmaya başıadllar.
, 364
Duru§ma 18 Haziran'da Moskova'daki Sendikalar Evi'nde ~Iadl. Oy gUn sUrdU. tfadeler. Polonyah emigres ve onların yeralll aygItmm Sovyet Rusya'ya karşı duyduklan nefretin, onlarl Ulkelerinin i§galcisi Naziler'e Onemli yardlffilarda bulunmaya ~vkettigini kesin bir hic,:imde kamtladt.
Yargdama sIrasında, Sovyet SavCl Tuggeneral Afanasiev He Sov­yet karşıtl Polonya yeralll brgUtiiniin, ktsa boyIu, agzl soo lideri Ge­neral Okulicki arasında a§agldaki konU§ma g~ti:--
AFANAStEV: Eylemleririiz KIzd Ordu'nun Almanlara karşı

operasyonlarına engel oluyor muydu?
OKULtCK1: Oluyordu.
AFANAStEV: Kimin i§ine yanyordu?
OKULtCK1: Tabu ki, Almanlara yartyordu.

Tuggeneral Afanasiev mahkemede. bunlann Londra'daki Polon­yah emigres'in "Onemsiz kttklalan" olmalan ve ·j§imdi zaferin cO§kulu günlerini yaşıyor olmalan ve bunlarm da artlk tehlikeli olamayacak­Ian" nedeniyle samklardan hi~birisi i~in Oliim cezaSl istemeyecegini soyledi. Sovyet SavcI ekledi:--
Bu dava. ylilardrr Sovyetler Birligine karşı Savaşmakta oIan Polonyall gericilerin faaliyetlerinin bir dokiimiinii yapmaktadrr. Politikalarl Polonya'nm Almanlar tarafından i§gal edilmesine yolac,:ll. KlZd Ordu, barbarhga karşı ozgUrlUk ve baglmslZhk ic,:in Savaştl... Sovyetler Birligi, miittefiklerinin yardlmlyla Alman­ya'nm bozguna ugrallimasında belirleyici bir rol oyna~h. Fakat Okulicki ve digerleri Ktztl Ordu'yu arkadan hanc,:erlemek istedi­
·ler.... OnunIa dost olmak yerine, Rusya'nm c,:evresinde bir cordon sanitaire'i yeglediler...
21 Haziran'da Sovyet Askeri Collegium'u kararml verdi. O~ samk beraat etti. General Okulicki ve on bir SUc,:ortagl suşıu bulunqu ve dort ytldan on yda kadar hapisle cezalandmldl.zDuru§madan sonra-Birleşik
2 Iddianarnede ismi on alu kişiarasında yeralan Anton Paidak'!Jl yargllanmasl. hastahgl nedeniyle ertelendi. Bu on alt1 Poionyah Sovyet yetkililer tarafından ilk tutuklandtklarındai ABD Dt,j§Ieri Bakani Edward R. Steuinius ve higiltere DI§işıeri Bakanl Anthony-Eden, tutuklananlann onemli Polonyah "demokrat liderler" oldu\lanm soyleyerek §iddetle p'rOte$to etmiilerdi. Yargllamadan son­ra, Stettinius ve Eden ihtiyath bir sessizlige gfuniildiiIer.
t ••
Devletler ve Büyük Briçinya, Londr~'da Siirgündeki Polonya Hiikiimeti'ni tammaktan vazge\!tiler? Yalta Anl~masl §artlai1na uy­gun olantk yeniden ~rgtitlenen Var§ova rejimi, Polonya nın Ge\!ici Hiikiimeti olarak resmen tanmdt. .
3 Sovyel Hiikiimeli, Londta rejiminin Sovyel karşıtl komplocu faaliyetleri nede­niyle 25 Nisan 1943'le. yani iki ytl Once, Siirgündeld Polooya Hiikiimeu'yle diplomalik ili§kilerini kesmi§IL Stirgtindeki Polooya Hiikiimeti, ba§mdan beri asuolarak lngiliz Hiikiimetita­rafından him aye ve fmanse edilmişti. Vaf§ova rejiminin tanmmasından 8oora, kimi Polooyah'lmigrls'e lngiliz ·valanda~hgl onerilecegi ve belki lngiliz kolo­. nUerinde polisiik gorevi verilecegi anlaşıldl. Miittefiklerin Var§ova rejimiJli tamma karanm ogre!llIleleri iizerine, General Anders ve yal:<Jtmctlan, komutalan IIlnndaki Polooyah emigre askerlerin Miitteftklerin karanal asIa kabul etmeye­ceklerini, Loodra'daki "hiikiimel"e sadtk kalacaklanm ve ·anavalanlarma yalmzca "ellerinde silahlanyla" doneceklerini a<;lICladtklan bir duyuru yay~adtlar. Fakat 1945'in sonbahanada, Var§ova rejiminin <;agnst iizerine <;ok saytda Polonyah emigre askeri. gerid liderlerinin davaslDl terkediyor've yeniden in§astDa kaltlmak i<;in Polonya'ya dOniJyorlardl.