KÜTÜPHANE | Troçki

TROÇKİZM  ( 641)

Troçkizm">

 KÜTÜPHANE | Troçki

TROÇKİZM  ( 641)

Troçkizm, Marksizm'i savunma adına konuşan oportünist akımlardan biridir. Bu adlandırma, siyasi kavram olarak ilk defa 1917 yılında, akımın kurucusu olan (Leo Davidoviç Bronstein) Troçki'nin adına atfen kullanılmıştır. Biz, Troçkizm'i anlatırken, bugün her biri başka telden çalan onlarca önemsiz fraksiyonun görüşleriyle uğraşmak yerine, bu akımın esas kurucusu Troçki'nin şahsında temel görüşlerini gelişmesi içinde aktaracağız.
 

Akımın kurucusu olan Troçki, 1879'da Güney Ukrayna'da doğmuştur. Daha öğrencilik yıllarında Çarlık aleyhtarı muhalefet hareketine katılmıştır. Bu hareket içinde kısa sürede Marksizm'le temasa gelmiş, marksist harekete katılmıştır. Başlangıçta daha çok edebiyat ve edebiyat eleştirisiyle uğraşmıştır. 1902'de Çarlığın sürgün cezası karşısında Londra'ya kaçmış, burada Iskra grubuna katılmıştır.

1903'te yapılan Rusya Sosyaldemokrat ışçi Partisi'nin ıkinci Kongresi'nde örgütlenme ilkeleri üzerine yürüyen ve sonuçta partinin iki fraksiyon ve iki partiye bölünmesine yol açan sert ideolojik çatışmada, önce Lenin'in fikirlerini oldukça sert bir biçimde savunmuştur. Bu savunu ona ";Lenin'in copu"; adının takılmasını beraberinde getirmiştir. Fakat Kongre'nin ilerleyen günlerinde ";Lenin'in copu"; saf değiştirmiş, sonradan menşevik olarak adlandırılan antileninist kanata katılmıştır.

1905 Devrimi'ne kadar Bolşeviklerle Menşevikler arasındaki bütün ideolojik mücadelelerde, Troçki menşevik pozisyonları savunmuştur. Bu dönemdeki yazılarında merkeziyetçi ve katı disiplinli bir parti savunan Lenin'e karşı, Troçki onu bir ";Jakoben"; olarak adlandırır ve onun amacının ";proletarya diktatörlüğü değil, proletarya üzerinde diktatörlük"; olduğu suçlamalarını getirir.

Menşevikler, II. Kongre sonrasında önce parti kongresinin seçtiği Merkez Komitesini boykot eder ve Iskra redaksiyonunu ele geçirirler. Iskra, bu tarihten sonra partiye karşı mücadele organı haline gelir. Menşevikler ikinci bir parti merkezi oluştururlar. Troçki de kısa bir süre bu merkez içinde yer alır. Bir süre sonra siyasi görüş ayrılıkları nedeniyle bu merkezden ayrılır. Kendi etrafında ";fraksiyonlarüstü"; bir grup oluşturma ve ";fraksiyonları barıştırma"; görevine soyunur. Lenin, bu dönemin Troçki'sini ";Güya fraksiyonlar dışında olan, sözde sol, gerçekte sağ bir siyasetçi"; olarak nitelendirir.

Troçki, 1905 yılında devrim yükseldiğinde Petersburg Sovyeti'nin örgütlenmesinde önemli bir rol oynar. Onun devrimin yükseldiği dönemlerde, devrimci tavırlar takınma özelliği, bu dönemde açıkça görülür. Devrimin yenilgisinden sonra, Troçki tutuklanır ve ömür boyu sürgüne mahkum edilir. 1905 Devrimi üzerine sürgünde yazdığı ";Sonuçlar ve Perspektifler"; adlı yazısında, daha sonra Troçkizm olarak adlandırılacak olan akımın temel tezlerinin kökleri vardır. Bu yazıda, özellikle Troçki'nin köylülüğe karşı, onun devrimci potansiyeline karşı, kuşkucu ve küçümseyici tavrı dile gelmektedir.

Bu dönemde Troçki, aynı zamanda bu akımın belirleyici teorisi olan ";sürekli devrim"; teorisini de formüle eder. Marx ve Engels, işçi sınıfının devrimi sürekli kılmaları gerektiğinden söz ederler. Lenin, Marx ve Engels'in bu düşüncelerinden ve devrim deneyimlerinden yola çıkarak, ";aşamalı, kesintisiz devrim"; teorisini formüle eder. Buna göre, işçi sınıfı, demokratik devrimde köylülüğe önderlik ederek, işçilerin-köylülerin devrimci-demokratik diktatörlüğünü gerçekleştirecek; devrim, işçilerin-köylülerin devrimci-demokratik diktatörlüğü şartlarında kesintisiz sürdürülerek, proletarya diktatörlüğü kurulacak, bütün dünyada sınıf mücadelesinin durmaksızın sürdürülmesiyle Komünizm'e ilerlenecektir.

Bu teori, burjuva demokratik devriminin de işçi sınıfı önderliğinde gerçekleştirilmesinin mümkün ve gerekli olduğunu savunan bir teoridir. Troçki ise, Marx ve Engels'in devrimin sürekli kılınması talebinden başka bir sonuç çıkarır: Ona göre, devrimin sürekliliği, işçi sınıfının her zaman, her yerde sosyalist devrim için savaşması anlamına gelir. Burjuva demokratik devrim burjuvazinin işidir. ışçi sınıfına demokratik devrim görevinin yüklenmesi, ";sınıfın kendi kendini demokrasiyle sınırlaması"; anlamına gelir, yanlıştır. vb. Troçki, çok sol görünen bu tezleriyle, demokratik devrimi burjuvaziye terkeden menşeviklerin sağ siyasetiyle pratikte birleşmektedir.

Troçki, Rusya için sosyalizmin inşası bağlamında umudunu Batı Avrupa proletaryasına bağlamıştır. ";Sonuçlar ve Perspektifler"; yazısında şunları söyler:

";Rus işçi sınıfı, Avrupa proletaryasının doğrudan devlet yardımı olmaksızın iktidarda kalamaz, ve geçici iktidarını sürekli sosyalist bir diktatörlüğe dönüştüremez.";

Bir ülkede sosyalizmin inşasının imkansızlığını savunan bu tez, Troçki'nin düşünce sisteminde olduğu gibi, pratik siyasetinde de sonuna dek belirleyici bir rol oynamıştır.

Troçki'nin düşünce sisteminde köylülüğe karşı kuşku ve inançsızlık yanında, proletaryaya karşı da (özellikle Batı Avrupa proletaryası konusunda); abartılı değerlendirmeler önemli rol oynar. O, örneğin Alman burjuvazisinin, Alman işçi sınıfını devrimci bir rejime karşı savaşa sürebileceğini teorik imkan olarak bile reddeder. şöyle der:

";Feodal burjuva Almanya'nın devrimci bir Rusya'ya karşı yürüteceği savaş kaçınılmaz olarak Almanya'da proleter devrim anlamına gelir. Bu tespiti fazla kategorik bulanlara tavsiyemiz, Alman işçileri ile Alman burjuvazisi arasındaki bir çatışmayı bundan daha fazla kışkırtacak bir olasılık hakkında kafa yormalarıdır.";

Tarih, bu konuda Troçki'nin yanıldığını, proletaryanın kendiliğinden kendi sınıf çıkarlarını kavramasının mümkün olmadığını gösterdi!

1907-1912 dönemi, devrimin yenilgi yılları dönemidir. Troçki'nin bu dönemdeki yazıları, yenilgici ruh halinin, tasfiyeciliğin yazılarıdır. Lenin'in ";Tasfiyecilik Üzerine"; başlıklı derlemede yayınlanmış olan makalelerinin önemli bir bölümü, Troçki'yle de polemiktir. Bu dönemde, Troçki esas ideolojik mücadelesini ";temsiliyetçilik";e karşı yürütür. Ona göre, eskiden Narodnikler, köylülük adına, onu ";temsilen"; konuşuyordu, şimdi de Marksistler, öncelikle de Bolşevikler işçi sınıfı adına, onu temsilen konuşuyordu! Yapılması gereken, işçi hareketinin kendisinin konuşmasıydı vs. Bu dönemde Troçki'nin yaptığı pratikte işçi kuyrukçuluğuydu.

1910'da, partinin iki fraksiyonunun, partinin illegal örgütlenmesini tasfiye etmeye karşı olan kesimlerini birleştirme girişimi vardır. Bu dönemde Troçki yeniden ";fraksiyonlar üzeri"; bir görünümde ortaya çıkarak, ";herkesi barıştırma";ya soyunur. Yaptığı pratikte tasfiyeciliğin korunmasıdır.

Bu girişim sonunda, 1912'de Bolşevikler'in kendilerini bütün oportünist unsurlardan kesinlikle ayırıp, Bolşevik Parti'yi kurmalarıyla sonuçlanır. Troçki, bu dönemde yine Bolşeviklere karşı açıkça Menşevikler'in saflarında yer tutar. Bütün antibolşevik unsurlar birleşerek bir blok oluştururlar. Troçki, bu bloğun sözcülüğünü üzerlenir. Bolşevikleri bölücülükle suçlayarak, onların ıkinci Enternasyonal'den dıştalanması için çaba sarfeder. Blokun ömrü uzun sürmez, Birinci Dünya Savaşı'nın çıkmasıyla dağılır.

Emperyalist savaş, Troçki ile Menşevik kanat arasındaki görüş ayrılıklarını arttırır. Troçki, kendini açık sosyalşoven pozisyonlar savunan Menşeviklerden ayırır. Enternasyonal içindeki ";sol";cuların topladığı Zimmerwald Konferansı'na katılır. Ancak burada da pozisyonu, Bolşeviklerin pozisyonu değil, kendilerini açık sosyalşovenizmden ayıran ve fakat merkezcilerden (Kautskyciler) kopmayı göze almayan bir pozisyondur.

Troçki, Rusya'da şubat Devrimi'nin patlamasından kısa bir süre önce Amerika'dadır. Ve bu dönemde de, Rus Sosyaldemokrasisi'nin en sağ unsurlarıyla işbirliğini sürdürmektedir. Bu dönemin Troçki'sini, Lenin, ınes Armand'a yazdığı bir mektupta şöyle karakterize etmektedir:

";ışte Troçki budur!!! Ve o hiç değişmemiştir: Onda her türlü numara vardır, o bir sahtekardır, kendini solcu olarak gösterir ve sağcılara ne kadar yardım edebilirse, o kadar yardım eder.";

Troçki, Mayıs 1917'de Rusya'ya döner. Petersburg Sovyeti'nde çalışmaya başlar. Bu arada Bolşevikler, Nisan 1917'de yaptıkları Parti Konferası'nda, enternasyonalist pozisyonlar savunan gruplar ve kişilerle işbirliği ve birleşmenin imkanlarını arama kararı almışlardır. Bu karar doğrultusunda, Troçki ve grubuna Bolşevik Parti'ye katılma önerisi götürülür. Troçki, başlangıçta bu öneriyi büyük bir burnu büyüklükle reddeder. Ve kendi etrafındaki grubu güçlendirmeye çalışır. Ancak Bolşevik Parti'nin kitle etkisinin güçlendiğini gördüğü ve Kerenski'nin Başbakanlığı kabul ettiği şartlarda, Bolşevik Parti'nin programını ve tüzüğünü kabul etme temelinde Bolşevik Parti'ye katılır.

Troçki, Bolşevik Parti'ye katıldıktan sonra, Temmuz gösterileri nedeniyle, Bolşevik Parti üyesi olarak tutuklanır. Eylül ayında serbest bırakıldıktan sonra Bolşevik Parti Merkez Komitesi'ne seçilir. 23 Eylül'de de Bolşevik Parti üyesi olarak Petrograd Sovyeti Başkanlığına seçilir.

Bu dönemde, Merkez Komitesinde silahlı ayaklanma sorunu tartışılmaktadır. Lenin, silahlı ayaklanmanın artık gerekli ve kaçınılmaz olduğunu savunmaktadır. Kamenev ve Zinovyev ise, silahlı ayaklanmanın bu şartlarda maceracılık olacağı gerekçesiyle, silahlı ayaklanmaya karşıdırlar. Troçki, silahlı ayaklanma konusunda Lenin'i destekler. Ancak, o bu ayaklanmadan devrimin başarısını beklememektedir. Esas beklentisi, Alman proletaryasının ayaklanmasıdır. Rusya'daki ayaklanmanın bunu kolaylaştıracağı düşüncesindedir. Silahlı ayaklanmayı bu anlayışla desteklemektedir. Eylemin kendisi konusundaki anlaşma, Lenin'le Troçki arasındaki derin görüş ayrılıklarının üzerini örten bir rol oynar. Fakat daha sonra, bu görüş ayrılıkları çok daha açık bir biçimde çıkar ortaya.

Ayaklanma döneminde Troçki, Sovyetlerle partiyi karşı karşıya getirebilecek manevralar yapar. Merkez Komitesi içindeki yeri sağlam olmadığından, askeri komiteyi Petersburg Sovyeti'ne bağlı olarak kurmaya kalkar. Bu manevralar boşa çıkarılır.

Ekim Devrimi'nin zaferinden sonra Troçki ile Bolşevikler arasındaki ilk önemli görüş ayrılığı, Alman emperyalistleriyle yapılan Brest-Litovsk barış görüşmelerinde yaşanır. Bu dönemde Troçki, ";Dışişleri Komiseri"; olarak görüşmelerde Rusya heyetine başkanlık etmektedir. Partinin verdiği direktif, hangi şartlarla olursa olsun derhal ateşkes ve barış anlaşması yapılmasıdır. Batı'da devrimin ne zaman patlayacağı belli değildir. Rusya'daki proletarya diktatörlüğü savaştan yeni çıkmıştır. Soluklanmaya ihtiyacı vardır. Bu yüzden, savaşa son vermek, proletarya diktatörlüğünün yaşatılması için elzemdir. Bunun için, geçici olarak emperyalistlerin dikte ettiği şartlar kabul edilmek zorundadır. Troçki, verilen açık direktife rağmen Alman emperyalistlerinin dikte ettiği şartları imzalamayı reddeder. Bunun üzerine Almanya, genç Sovyet devletine resmen savaş ilan eder. Alman orduları Rusya içinde ilerlemeye başlar. Sonunda, genç Sovyet iktidarı ilk anlaşmadan çok daha ağır şartlarla yeni bir barış anlaşması imzalamak zorunda kalır. Troçki, bu tavrı nedeniyle Dışişleri Komiserliği'nden alınır.

Troçki, bu dönemde idari konulardaki tecrübelerinden dolayı, Kızıl Ordu'nun yeniden örgütlenmesi göreviyle yükümlendirilir. Bu dönemde ";bürokratizm"; konusunda çokça eleştirilir. Yine Lenin, henüz sağken, sendikalar bağlamında yürütülen bir tartışmada, sendikaların askerileştirilmesini, askeri disiplin temelinde inşa edilmesini savunan Troçki, Lenin tarafından sert biçimde eleştirilir.

Lenin öldükten sonra, Bolşevik Parti'ye karşı mücadelesi sertleşir. Bu mücadelenin temelinde, Troçki'nin tek ülkede sosyalist devrimin zaferinin imkansızlığı düşüncesi yatmaktadır. Troçki, 10. Kongre'de alınan fraksiyon yasağı kararına rağmen, parti içinde fraksiyon oluşturur. Troçkist muhalefete karşı, SBKP içinde Stalin önderliğinde sabırlı, ilkeli bir ideolojik mücadele yürütülür. Bu mücadelenin sonunda, partinin oyuna sunulan muhalefet platformunu 4000 parti üyesi desteklerken, 720.000 parti üyesi, partinin programını, taktik kararlarını destekler.

Bu mücadelenin belgeleri, J.V.Stalin'in ";Muhalefet Üzerine"; başlıklı derlemesinde (Bkz. ınter Yayınları, ıstanbul, Ocak 1993, Cilt I ve II) yayınlanmıştır.

Ekim Devrimi'nin 10. yıldönümünde, Troçkist muhalefet, proletarya diktatörlüğüne karşı ideolojik mücadelede aldığı yenilgi ertesinde, artık karşıdevrimci eylemlere soyunur. 10. yıldönümü gösterilerinde Petersburg'ta hazırlanan darbe girişimi ertesinde, Troçki ve troçkist muhalefetin üyeleri partiden atılır. Troçki, 1929'da ülke dışına sürülür. ıstanbul'da bir süre kaldıktan sonra, Amerika'ya, oradan da Meksika'ya geçer.

1938'de Troçki'nin desteklediği IV. Enternasyonal kurulur. Bu Enternasyonal, III. Enternasyonal'in yozlaştığı ve karşıdevrime iltihak ettiği temel tezi üzerinde kurulmuştur. Pratik olarak antikomünist saldırıların bir aracı olmuştur. Troçki, 20 Ağustos 1940'da, Cocoyan'da (Meksika), IV. Enternasyonal üyesi olan bir Rus göçmeni tarafından öldürülmüştür.

Troçkizm, eklektik ve ";sol"; lafızlarla süslenen çizgisiyle, Marksizm-Leninizm'in düşmanı olan bir akımdır. Onun savunduğu ";fraksiyon özgürlüğü"; tavrıyla, özellikle proleter disiplinden öcü gibi korkan aydınlar arasında bir çekiciliği vardır. IV. Enternasyonal adına konuşan her biri birbirini ihanetle suçlayan ve kendisinin Marksizm'in saflığını koruduğunu iddia eden, işçi sınıfı içinde önemli bir etki ve güce sahip olmayan 35 fraksiyon, Troçkizm'in andaki halidir.

Troçkizm, hiçbir ülkede iktidar olmadığı için, iktidarın yüklediği kimi sorumlulukların hesabını vermek durumunda da değildir. Onun eylemi eleştiriyle sınırlıdır. Troçki ve troçkistlere burjuvazi tarafından yer yer düzülen övgülerin ve burjuva aydınların sol kesimi açısından ";çekiciliği";nin temel nedenlerinden biri budur. Stalin önderliğindeki Sovyetler Birliği'nin troçkistler tarafından yapılan ";yozlaşmış işçi diktatörlüğü"; tahlili, burjuvazinin proletarya diktatörlüğüne saldırılarında ";Marksist tanık"; olarak kullanılagelmiştir. ılginç olan, Stalin önderliğindeki Sovyetler Birliği'ne alçakça saldıran troçkistlerin bir bölümünün, daha sonraları gerçekten revizyonistleşen ve yozlaşan Sovyetler Birliği'ne, her şeye rağmen ";işçi diktatörlüğü"; olarak sahip çıkmaları, savunmaları olgusudur.



8 Mayıs 1997
http://www.ydicagri.com/Sayilar/002/02egit_trockizm.htm  http://www.halkcephesi.net/kutuphane/Trocki/index.htm