KÜTÜPHANE | Lenin Aydin Uzerine

ADLAR DİZİNİ


KÜTÜPHANE | Lenin Aydin Uzerine

ADLAR DİZİNİ


A


AKIMOV (MAHNOVETZ), Vladimir Petroviç (1872-1921): Sosyal-Demokrat, Menşevik, “Ekonomizm”in önde gelen temsilcisi.


AKSELROD, Pavel Borisoviç (1850-1928): Menşevik önder, lskra yazı kurulu üyesi.


Il. ALEKSANDR (ROMANOV) (1818-1881): Rus İmparatoru (1855-1881).


ALEKSEYEV, Pyotr Alekseyeviç (1849-1891): İlk Rus devrimcilerinden, işçi; etkirı bir devrimci, propagancıydı - s. 88


ARAKÇEYEV, Aleksey Andreyeviç (1769-1834): Çar I. Aleksandr yönetiminin savaş bakanı. Arakçeyev adı, bir gerici-polis keyfiliği, askerlerin vahşiliği, çaşıtlık ve yozlaşma dönemiyle özdeşleşmiştir.


B


BABUŞKIN, Ivan Vasilyeviç (1873-1906): İşçi, ilk Rus devrimcilerinden.


BEBEL, August (1840-1913): Alman Sosyal-Demokrasisinin ve İkinci Enternasyonal’in kurucu ve önderlerinden.


BELİNSKİ, Visaryon Grigoryeviç (1811-1848): Rus edebiyat eleştirmeni ve politika yazarı, devrimci demokrat, materyalist filozof.


BERDYAEV, Nikolay Aleksandroviç (1874-1948): Rus idealist filozofu, mistik, Kadet. Kariyerinin ilk zamanlarında “legal Marksizm”i desteklemiş, Marx’ın öğretisinin yeni-Kantçılık bakış açısıyla revizyonunu savunmuştur; daha soma Marksizmin açık karşıtı olmuştur.


BEREZOVSKl, A. Ye. (d. 1868): Toprak sahibi, Zemstvo’ların önde gelen kişilerinden, Kadet.


BERNSTEİN, Eduard (1850-1932): Alman Sosyal-Demokrasisinin ve İkinci Enternasyonal’in aşırı oportünist kanadının önderlerinden, reformizmin ve revizyonizmin kuramcısı.


BİRON, Ernst Johann (1690-1772): Kont, İmparatoriçe Anna Ivanovna’nın gözdesi; hiçbir resmi sıfatı olmadığı, Rus vatandaşı da olmadığı halde Rusya’da bir terör, yozlaşma ve spekülasyon rejimi yerleştirmiştir.


BOGAYEVSKİ, Mitrofan Petroviç (1881-1918): Don yöresindeki karşı-devrimci etkinliklerin ateşli katılımcısı.


BREŞKO-BREŞKOVSKAYA, Yekaterina Konstantinovna (1844-1934): Sosyalist- Devrimci Parti’nin örgütçü ve önderlerinden.


BUHARİN, Nikolay İvanoviç (1888-1938): 1906 yılından itibaren Bolşevik Parti üyesi. Ekim Sosyalist Devriminin ardından sorumlu yerlerde çalıştı. Tekrar tekrar, Leninist Parti politikasının karşısında yer aldı; 1937 yılında Parti-karşıtı etkinliğinden ötürü Partiden çıkarıldı.


BULGAKOV, Sergey Nikolayeviç (1871-1944): Rus ekonomisti, idealist filozof, “legal Marksist”; Marx’ın tarım sorunu ile ilgili öğretisinin revizyonunu savundu.


BULİGİN, Aleksandr Grigoryeviç (1851-1919): Çarlık Rusya’sında devlet adamı, büyük toprak sahibi. Çarın yönergesi üzerine bir kurucu Devlet Dumasının toplanması konusunda yasa tasarısı hazırlanmasını emretti.



C,Ç


ÇAADAYEV, Pyotr Yakoleviç (1794-1856): İdealist Rus filozofu; Rusya’daki otokratik-feodal sistemi sert bir biçimde eleştirdiği Felsefe Mektuplarının yazarı.


ÇEREVANİN, N. (LİPKİN, Fyodor Andreyeviç) (1868-1938): Menşevik önder, aşırı tasfiyeci; (1917) Ekim Sosyalist Devrimine düşmandı.


ÇERNOV, Viktor Mihailoviç (1876-1952): Sosyalist-Devrimci Parti’nin önder ve kuramcılarından; Ekim Sosyalist Devriminden sonra Sovyet karşıtı ayaklanmaların kışkırtıcılarındandı; 1920 yılında göç etti.


ÇERNİŞEVSKİ, Nikolay Gavriloviç (1828-1889): Rus devrimci demokratı, ütopik sosyalist, bilim adamı, yazar; edebiyat eleştirmeni; 1860’lı yıllarda Rusya’daki devrimci hareketin önderi.



D


DENİKİN, Anton İvanoviç (1872-1947): Çarlık ordusu generali, beyaz muhafız hareketinin elebaşılarından, Rusya’nın güneyindeki Sovyet-karşıtı silahlı güçlerin başkomutanı.


DOBROLYUBOV, Nikolay Aleksandroviç (1836c1861): Rus devrimci de­mokratı, edebiyat ele§tirmeni, materyalist mozof - s. 71, 79


DOSTOYEVSKİ, Fyodor Mihayloviç (1821-1881): Rus yazarı.


DUBASOV, Fyodor Vasilyeviç (1845-1912): Rus amirali, 1905-1907 Rus Devriminin bastırılmasının örgütleyicilerinden.


DUTOV, Aleksandr, lliç (1864-1921): Çarlık ordusu albayı, karşı-devrimci Kazakların önderlerinden.



E


ENGELS, Friedrich (1820-1895).




F


FEUERBACH, Ludwig Andreas (1804-1872): Materyalist Alman filozofu.


FRANK, Semyon Ludvigoviç (1877-1950): İdealist Rus filozofu ve mistiği.



G


GAPON, Georgi Apollonoviç (1870-1906): Din adamı; 9 Ocak 1905 tarihinde Petersburg işçilerinin çara dilekçe verme yürüyüşünü düzenledi. Askerler çarın emriyle işçilere ateş açtılar ve pek çok işçi öldü; ülke dışına kaçarak orada Sosyalist-Devrimcilerle bağlantı kurdu; Rusya’ya dönüşünde Sosyalist-Devrimciler tarafından ajan-provokatör olarak teşhir edildi ve öldürüldü.


GEGEÇKORİ, Yevgeni Petroviç (1881-1954): Menşevik, 1917 Kasımından itibaren Transkafkas karşı-devrimci hükümetinin başkanı, daha sonra Gürcü Menşevik hükümetinin Dışişleri Bakanı ve Başkan Yardımcısı.


GOGOL, Nikolay Vasilyeviç (1809-1852): Rus yazarı.


GORKİ, Maksim (Peşkov, Aleksey Maksimoviç) (1868-1936): Rus proleter yazarı, Sovyet yazının babası.

GOTZ, Abram Rafailoviç (1882-1940): Sosyalist-Devrimci. Parti’nin önderlerinden; Ekim Sosyalist Devriminin ardından Sovyet iktidarına karşı etkin bir biçimde savaştı.



H


HEGEL, Georg Wilhelm Friedrich (1770-1831): Alman filozofu, nesnel idealist.


HERŞENSON, Mihail Osipoviç (1869-1925): Rus yazarı, edebiyat bilimcisi.


HERZEN, Aleksandr lvanoviç (1812-1870): ünlü Rus devrimci demokratı, yazar, materyalist filozof; Londra’da, dış ülkelerdeki özgür Rusça basının temelini atan bir basımevi örgütledi. N.P. Ogarev’le birlikte, devrimci propaganda yapan Kolokol (Çan) adlı gazeteyi bastı.


HEYDEN, Pyotr Aleksandroviç (1840-1907): Kont, büyük toprak sahibi, önde gelen Zemstvo simalarından, Oktobrist.



İ


İBSEN, Henrik (1828-1906): Norveçli oyun yazarı.


İZGOYEV (LANDE), Aleksandr Solomonoviç (d. 1872): Rus yazarı, Anayasal-Demokrat Parti’nin ideologlarından.



K


KAMENEV (ROSENFELD), Lev Borisoviç (1883-1936): Sosyal-Demokrat; R.S.D.İ.P.’nin İkinci Kongresinden (1903) sonra Bolşeviklere katıldı. 1917 Şubat burjuva devriminden sonra sosyalist devrime karşıydı; Ekim Sosyalist Devriminden sonra çeşitli sorumlu yerlerde bulunduysa, da Leninist Parti politikasına tekrar tekrar karşı çıktı; Parti karşıtı etkinlikleri dolayısıyla Parti’den çıkarıldı.


KAPLUN, B. G. (d. 1894): 1917’den itibaren Parti üyesi; Petrograd Sovyet iddari Bölüm ortaklaşa yönetim kurulu üyesi (1918-1921).


KARAULOV V. A. (1854-1910): Rus soylusu, Kadet, hukukçu; üçüncü Devlet Duması üyesi.


KATKOV, Mihail Nikiforoviç (1818-1887): Rus yazarı; önceleri soyluluğun ılımlı liberalizmini destekledi, daha sonra monarşist gericiliğin yanında yer aldı.


KAUTSKY, Karl (1854-1938): Alman Sosyal-Demokrasisinin ve İkinci Enternasyonal’in önderlerinden; kariyerinin başlangıcında Marksistti, sonraları ise, dönek oldu; oportünizmin en tehlikeli ve zararlı türünün, ortacılığın (Kautskizm) ideologlarından.


KERENSKİ, Aleksandr Fyodoroviç (1881-1970): Sosyalist-Devrimci; 1917 Şubat burjuva-demokratik devriminden sonra burjuva Geçici Hükümet’in başkanı ve başkomutanı; Ekim Sosyalist Devriminden sonra Sovyet iktidarına karşı savaştı.


KALTURIN Stepan Nikoiayeviç (1856-1882) Devrimci Rus işçisi; bir işçi gazetesi örgütlemenin hazırlık çalışmalarına girişmişti; Kalturin, Narodniklerin görüşlerinin tersine siyasi savaşımı başlıca hedefi sayıyordu.


KİTSYAKOVSKİ, Bogdan Aleksandroviç, (1868-1920): Rus yazarı, hukukçu; Kadet.


KLYUZEV, İ. S. (1856-1922): Samara uyezdindeki devlet okulları müfettişi. İkinci, Üçüncü ve Dördüncü Devlet Dumalarında üye; Oktobrist.


KOLÇAK Aleksandr Vasilyeviç (1873-1920): Çarlık filosu amirali, monarşist, Rus karşı-devriminin şeflerinden; Ekim Sosyalist Devriminden sonra, Amerikan, İngiliz ve Fransız emperyalistlerinin desteğiyle kendisini Rusya’nın yüce önderi ilan etti ve Urallar, Sibirya, Uzak Doğu’daki askersel burjuva-toprak sahibi diktatörlüğünün başına geçti; Kolçak’ın karşı-devrimci eylemi 1919 yılı sonunda bastırıldı.


KORNİLOV Lavr Georgiyeviç (1870-1918): Çarlık ordusu generali, monarşist; 1917 Temmuzundan itibaren Rus ordusunun başkomutanı; beyaz muhafız gönüllü ordusunun örgütçüsü ve daha sonra komutanı (Kasım-Aralık 1917).

KOROLENKO, Vladimir Galaktiyonoviç (1853-1921): Rus yazarı.


KRASNOV, Pyotr Nikolayeviç (1869-1947): Çarlık ordusu generali; Sovyet karşıtı ayaklanmaların etkin katılımcısı (1917); Don yöresi beyaz muhafız ordusunun komutanı.


KRİSTİ, M. P. (1875-1956): 1905-1907 İlk Rus Devrimine katıldı; Eğitimle Görevli Halk Komiserliğinin Petrograd temsilcisi.


L


LİYANOZOV, Stepan Georgiyeviç (1872-1951): Rus petrol sanayicisi; beyaz muhafız göçmen, karşı-devrimci.


LİEBKNECHT, Wilhelm (1826-1900): Alman Sosyal-Demokrat Partisi’nin kurucularından, merkez yayın organı —Vorwarts gazetesi— editörü; birinci ve İkinci Enternasyonallerin etkin yöneticisi.


LİEBKNECHT, Karl (1871-1919): Alman Sosyal-Demokrasisi sol kanat önderlerinden. Wilhelm Liebknecht’in oğlu, Alman Komünist Partisi’nin kurucularından ve Berlin işçilerinin Ocak 1919 ayaklanmasının önderlerinden; ayaklanmanın bastırılmasının ardından karşı-devrimcilerce vahşi bir biçimde öldürüldü.


LUXEMBURG, Rosa (1871-1919): Uluslararası işçi sınıfı hareketinin önde gelen kişilerinden ve İkinci Enternasyonal sol kanat önderlerinden; Almanya’daki 1918 Kasım Devriminden sonra Almanya Komünist Partisi’nin kurucularından; 1919 Ocağında karşı-devrimciler tarafından tutuklandı ve vahşi bir biçimde öldürüldü.


M


MARTOV, L. (TSEDERBAUM, Yuli Osipoviç) (1873-1923): Menşevik önderlerden; Ekim Sosyalist Devriminden sonra Sovyet iktidarına karşı tavır aldı.


MARX, Karl (1818-1883)


MENŞIKOV, Mihail Osipoviç (1859-1919): Rus gazeteci, Kara-Yüzlerin gazetesi Novoye Vremya’ya (Yeni Zamanlar) katkıda bulundu; Ekim Sosyalist Devriminden sonra Sovyet iktidarına karşı savaştı.


MİLYUKOV, Pavel Nikolayeviç (1859-1943): Rus tarihçisi ve politika yazarı, Rus emperyalist burjuvazisinin ideologu; Anayasal-Demokrat Parti’nin önderi; Ekim Sosyalist Devriminden sonra Sovyet Rusya’ya yabancı müdahalesinin örgütleyicilerinden.


Morozov, T. S. (1823-1889): Rus imalat sanayicisi, ünlü milyonerler Morozovlar’ın temsilcilerinden.


N


NEKRASOV, Nikolay Alekseyeviç (1821-1878): Rus şairi.


Il. NİKOLA (Romanov) (1868-1918): Son Rus impartoru.


NİETZSCHE, Friedrich (1844-1900): Alman filozof.



O


OSİNSKİ. N. (OBOLENSKI, Valeriyan Valeriyanoviç) (1887-1938): Bolşevik Parti üyesi; 1918’de “Sol Komünist”; “Sol Komünistler”in platformunun yazarı.



P


PAVLOV, İvan Petroviç (1849-1936): Rus fizyolog.


PLEHANOV, Georgi Valentinoviç (1856-1918): Rus ve uluslararası işçi hareketinde önde gelen kişilerden, kuramcı ve Rusya’da Marksizmin ilk propagandacısı; R.S.D.İ.P.’nin İkinci Kongresinden (1903) sonra Menşevik; gericilik yılları (1907-1910) ve yeni devrimci hareketlenme yıllarında Marksizmin Mahist revizyonunun savunucularına karşı savaştı; kendi görüşüne göre Rusya sosyalizme geçiş için henüz hazır olmadığından Ekim Sosyalist Devrimini kabul etmedi.


POBEDONOSTSEV, Konstantin Petroviç (1827-1907): Rus devlet adamı; devrimci harekete karşı şiddetli bir savaşım verdi.


POTRESOV, Aleksandr Nikolayeviç (1869-1934): Menşevik önderlerinden; gericilik döneminde (1907-1910) ve yeni devrimci hareketlenme sırasında tasfiyeciliğin ideologu; Ekim Sosyalist Devriminden sonra göç etti.


PREOBRAZENSKİ, Yevgeni Alekseyeviç (1886-1937): Bolşevik Parti üyesi; ülkenin ekonomik kalkınmasını yönetmek üzere, RKP(B) Politbürosu ve Örgütsel Bürosu’nun yanı sıra Merkez Komitesinin bir başka bürosunun daha —Ekonomik Büro— örgütlenmesini önerdi, bu öneri onaylanmadı.


PURİŞKEVİÇ, Vladimir Mitrofanoviç (1870-1920): büyük toprak sahibi, monarşist.


R


RODZİYANKO, Mihail Vladimiroviç (1859-1924): Büyük toprak sahibi ve Oktobrist Parti’nin önderlerinden, monarşist; 1917 Aralığındaki karşı-devrimci isyanın elebaşılarındandı.


ROZANOV, Vasili Vasilyeviç (1856-1919): Rus filozof, deneme yazarı ve eleştirmen; idealizm ve mistisizm vazetmiştir; otokrasinin destekleyicisiydi.


ROMANOVLAR: Rus çar ve imparatorlarının hanedanı; 1613 yılından 1917 yılına kadar hükümdarlık ettiler.



S


SAVİNKOV, Boris Viktoroviç (1879-,1925): Sosyalist-Devrimci Parti’nin önde gelen kişilerinden; Ekim Sosyalist Devriminin ardından karşı-devrimci ayaklanma örgütleyicisi oldu, Sovyet Cumhuriyeti’ne karşı askersel müdahaleye yardım etti.


SALTİKOV-ŞÇEDRİN, Mihail Yevgrafoviç (1826-1889): Rus yazarı, taşlamacı.


ŞMİT, Vasili Vladimiroviç (1886-1940): Bolşevik Parti üyesi; Tüm-Rusya Sendikalar Merkez Konseyi Sekreteri (1918-1928), daha sonra Çalışma Halk Komiseri; 1928’den itibaren SSCB Halk Komiserleri Konseyi Bakan Yardımcısı.


SEMAŞKO, Nikolay Aleksandroviç (1874-1949): Rus devrimcisi, Bolşevik, Ekim Sosyalist Devriminden sonra Moskova Sovyeti’nin Tıp Sağlık Dairesi Bakanıydı.


SERNO-SOLOVYEVİÇ, Aleksandr Aleksandroviç (1838-1869): 1860’lı yılların devrimci-demokrat hareketinin önde gelen kişilerinden; Herzen’in liberal gitgellerine yönelik “İç işlerimiz” başlıklı sert bir kitapçığın yazarı.


ŞELGUNOV, Vasili Andreyeviç (1867-1939): Rus devrimcisi, Bolşevik, metal işçisi;Petersburg işçi çevrelerinde Marksizm propagandacısı.


ŞELGUNOV, Nikolay Vasilyeviç (1824-1891): Rus halkınca tanınmış bir kişi, yazar, materyalist filozof; 1860’lı yılların devrimci hareketine katıldı; işçiler arasında çok seviliyordu; Şelgunov’un cenaze töreni hükümet karşıtı bir gösteriye dönüştü.


SKVORTSOV-STEPANOV, İvan İvanoviç (1870-1928): Rus devrimci hareketinin kıdemlilerinden, edebiyat adamı, Marksist, pek çok bilimsel yapıtın yazarı.


SOLOVYOV, Vladimir Sergeyeviç (1853-1900): Bilimsel sosyalizme karşı, mistik ve dinsel, insanın “yeniden doğması” fikrini destekleyen idealist Rus filozof.


SOROKiN, Pitirim Aleksandroviç (1889-1968): Sosyolog, Petrograd Üniversitesi Profesörü (1919-1922), Sosyalist-Devrimci Parti sağ kanat önderi.


STEPANOV: bkz. Skvortsov-Stepanov, İ. İ.


STOLİPİN, A. A. (d. 1863): Rus yazarı, Oktobrist Parti üyesi.


STOLİPİN, Pyotr Arkadyeviç (1862-1911): Çarlık Rusyası devlet adamı, büyük toprak sahibi; Bakanlar Kurulu Başkanı ve İçişleri Bakanı (1906-1911); burjuvazi ve toprak sahiplerinin lehine çeşitli reformlar yaptı; Stolipin’in adı, en vahşi siyasal gericilik dönemiyle (1907-1910) özdeşleşmiştir.


STRUVE Pyotr Berngardoviç (1870-1944): Rus ekonomist ve yazarı; Anayasal-Demokrat Parti’nin önderlerinden; 1890’lı yıllarda, Marksizm ve işçi sınıfı hareketini burjuvazinin çıkarlarıyla uzlaştırmak isteyen “legal Marksizm”in en önde gelen temsilcilerinden.


SVERDLOV, Yakov Mihayloviç (1885-1919): Komünist Partisinin, ve Sovyet Devletinin önemli önderlerinden; 8 (21) Kasım 1917’den itibaren Tüm-Rusya Merkez Yürütme Komitesi’nin (VTsİK) Başkanı.


T


TOLSTOY, Lev Nikolayeviç (1828-1910): Rus yazarı.


TONKOV, V. N. (1872-1954): Sovyet bilim adamı; Askeri Tıp Akademisi’nin Başkanı (1917-1925); Lenin’i pek çok kez ziyaret ederek onunla bilim adamlarının yaşamının düzeltilmesi sorununu tartışmıştır.


TROÇKİ (BRONŞTAYN), Lev Davidoviç (1879-1940): Sosyal-Demokrat, Menşevik; Birinci Dünya Savaşı sırasında (1914-1918) Ortacı. R.S.D.İ.P.’nin Altıncı Kongresinde (1917) Bolşevik Parti üyesi oldu; Ekim Sosyalist Devriminden sonra (1917) sorumlu yerlerde bulundu; Parti’nin genel çizgisine ve Lenin’in sosyalizmin kurulması programına karşı şiddetli bir fraksiyon savaşı yürüttü, sosyalizmin SSCB’de utkan olmasının olanaksızlığını vazetti; Komünist Partisi, Troçkizmi Parti içindeki bir küçük burjuva sapma olarak sergiledi, ideolojik ve örgütsel bakımlardan yenilgiye uğrattı; Troçki 1927 yılında Parti’den çıkarıldı ve Sovyet karşıtı etkinliklerinden dolayı 1929 yılında SSCB’den sürüldü.


TSERETELİ, İrakli Georgiyeviç (1882-1959): Menşevik önder; 1917 Mayısında burjuva Geçici Hükümetine girdi; Ekim Sosyalist Devriminden sonra karşı-devrimci Gürcü Menşevik hükümetinin önderlerindendi.


TYSKA, Yan (Jogiches, Leo) (1867-1919): Polonya ve Almanya işçi sınıfı hareketinin önde gelen kişilerinden.


U


USTRYALOV, Nikolay Vasilyeviç (1890-1938): Rus hukukçu, yazar, Anayasal-Demokrat Parti’nin önemli kişilerinden; Kolçak’ın hükümetine de basın bürosuna başkanlık etti.

V


V. V. bkz. Vorontsov, V. P.


VİNOGRADOV, P. G. (1854-1925): Rus tarihçisi, Moskova ve daha sonra Oxford üniversitelerinde Profesör; devrimci hareketin karşıtlarından.


VOLİNSKİ, Antoni (Flekser, Akim Lvoviç) (1863-1926): Rus sanat eleştirmeni.


VORONTSOV Vasili Pavloviç (V. V.) (1847-1918): Rus ekonomist ve yazarı, liberal Narodizmin ideologu.


W


WILSON, Woodrow (1856-1924): ABD Başkanı (1913-1921).


Y


YUDENIÇ, Nikolay Nikolayeviç (1862-1933): Çarlık generali; Ekim Sosyalist Devriminin ardından beyaz muhafız kuzeybatı ordusunun başkomutanı; 1919 yılında ilk kez Petrograd’ı alma girişiminde bulundu ama başaramadı.


YURKEVİÇ, Pamfil Daniloviç (1826-1874): İdealist Rus filozofu.


Z


ZASULİÇ, Vera İvanovna (1849-1919): Rusya’daki Narodnik harekette, daha sonra da Sosyal-Demokrat harekette önde gelen kişilerden; R.S.D.İ.P.’nin Kurucu Kongresinden (1903) sonra Menşevik önderlerden.


ZELYABOV, Andrey İvanoviç (1850-1881): Rus devrimcisi. Narodnaya Volya (Halkın İstenci) Partisi’nin örgütleyicisi ve önderi. İlk Rus işçi gazetesini çıkardı.


ZUBATOV, Sergey Vasilyeviç (1864-1917): Jandarma albayı, “polis sosyalizmi’’nin (“Zubatovşçina”) örgütleyici ve esinleyicilerinden; işçileri devrimci savaşımdan saptırmak amacıyla işçi birlikleri kurdu.