Moskova 1937

"Moskova 1937 Dostlarım için Bir Gezi Raporu"adlı bu kitap 1937 yılında Sovyetler Birliği anayurdunu ziyaret etmiş, Münih doğumlu Lion FEUCHTWANGER tarafından, o günün kendi öz gerçekliği ve somut koşulları çerçevesinde ele alınmıştır.

Yazar sosyalist ülkeye dışarıdan gelen biri olarak karşılaştığı gerçeklere layık olduğu takdiri vermiştir. Yazar Lion, bir taraftan Sovyet anayurt topraklarına yönelik, "dış" müdahalelerin arttığı, binlerce, milyonlarca insanın bu uğurda can verdiği, diğer taraftan ise, içte de karşı-devrim saflarında yer alanların yargılandığı "Troçkistler Duruşması"nın olduğu ve Sovyet insanlarının acılarıyla, sevinçleriyle, "Sosyalist inşa"yı içtenlikle ayakta tutma mücadelesini verdiği bir dönemde, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'ne ayak bastı. İçte de karşı-devrim saflarında yer almış iflah olmaz hainlerin birçok sabotaj eylemlerinin, faşistlerle gizli görüşmelerin, Troçki'nin sürgün edilmesinden sonra, Sovyet anayurduna karşı, kirli politikaların yayıldığı bir dönemde, karşı-devrimci Troçkistlerin duruşmalarına katılan Lion, sanıkların, sabotaj girişiminde bulunduklarını, bir sürü aşağılık yöntemlerle SSCB iktidarını yıkıp, parçalamak istediklerini "kurşuna dizilmeden önce bir bir tanıkların kendi ağızlarından" kendisi oradayken dinlemiş ve şahit olmuştu.

Yazar, Sovyet ekonomisinin birçok gerici-faşist-emperyalist müdahalelere karşın büyüdüğünü, köylülerin kooperatifler etrafından bir duvar örerek "Kolhozlar'da nasıl çalıştığını" tarımın ortak amaca uygun işlendiği zaman, bol bol yiyecek, bol bol giyecek üretilebildiğini, köylülerin zorunluluk değil gönüllülük temelinde tek tek kooperatiflerde örgütlendiğini anlatırken, bu gerçeklerin artık bir biçimde yadsınamayacağını belirtiyor.

Sovyet vatandaşının sahip olduğu avantajları, güvenceleri, sosyalist planlı ekonominin, herkese her zaman uygun bir iş ve endişeden arınmış bir yaşlılık güvencesini verdiği, işsizliğin ve sömürünün gerçek anlamda tasfiye edildiğini dile getiren yazar, altı günde bir tatil, yedi saatlik işgününün yerleştirildiği ve herkesin tam bir ay ücretli izine sahip olduğunu anlatıyor. (Sürekli medeniyetle Avrupa Birliği'nin birarada telafuz edildiği şu günlerde, çalışanlar için, işçi sınıfı ve emekçiler için yaşamın daha güzel kılınmasının nereden geçtiğini anlamak için ne harika veriler! Bu söylenenler 1937 yılına aittir üstelik!)

Batılı, Avrupalı gençliğin imdat çığlıklarıyla kendisine mektuplar yazdığını, Batı'daki sayısız gencin hem dışsal hem de içsel olarak nereye ait olduğunu bilmediğini, kendilerine zevk verecek bir iş bulma konusunda bir bütün olarak iş bulma umutlarının da olmadığını, sorumsuz, bananeci, başıboş, amansız, uyuşturulmuş bir gençlik tipinin bilerek yaratıldığını, ama buna karşı Sovyet gençlerinin hemen hemen hepsinin parasız eğitim gördüğünü, yaşamın karşısında sağlam, emin ve dingin durduğunu, üniversiteyi bitirmiş, genç aydınlarının geleceğe nasıl umutlu baktıklarını yazıyor bu kitabında. Kitap, yazarın kendi deyimiyle, "Yeryüzünün bütün uluslarında yalnızca özgürlük aşkının değil, aynı zamanda insan haklarından yana derin bir duygunun da yaşandığı bir zaman düşlüyorum. Bizim gibi insanların gezegenin üzerinde adımlarımızı nereye yönlendirirsek yönlendirelim, 'işte burada kendimi evimde hissediyorum' diyebildikleri bir çağı düşlüyorum" diyor.

Lion, kendi deyimiyle, SB'yi beklediğinin çok üzerinde özgür bir ülke, şaşırtıcı düzeyde insancıl bulduğunu tespit ediyor. Kendisi gibi kapitalist batıdan gelen yazar ve gazetecilere endişelerden uzak, gezme-görme ve araştırma olanağının verilmesine şaşırıyor. işçilerin entelektüel yapısına hayran kalıyor.

Batıda ancak ortalama bir entelektüelin okuduğu batılı romanların sıradan Sovyet işçileri tarafından okunup yabancı yazar-gazetecilerle tartışabilecek durumda olmasını iyi bulurken, ukala yabancı yazar-gazetecilerle işçilerin derin sohbetlerde bulunduktan ve kendi ülkelerine gittikten sonra kara çaldıklarını da belirtiyor.

Lion, SB'den döndükten sonra gördüklerini olduğu gibi aktarmayı düşünüyor, ancak bunu hemen yapamayacağını da düşünüyor. Sebebi açık, gerçekleri olduğu gibi yazacağı için batı tarafından aforoz edilmeye çalışılacaktı. 1940'da kararını verdi ve yazdı. Ardından gözaltı ve kamptan kaçışları yaşadı, 1958'de ABD'de öldü.
Bu kitap "Dönüşüm yayınları" tarafından çıkarılmıştır.