1-
AMCA BANA BIR DOGUM KONTROLU HAPI AL

Daisy: ğleden sonra bana kızak kaymasını ğretirsen">

1-
AMCA BANA BIR DOGUM KONTROLU HAPI AL

Daisy: ğleden sonra bana kızak kaymasını ğretirsen, ben de sana her zaman istemiş olduğun şeyi veririm.

Vakvak: Yani, şeyi mi..?

Daisy : Evet, 1872 tarihli parayı.

Yeğenler: Yaşasın! Para koleksiyonumuz tamamlanacak.

Disney'in dkknında hi bir zaman bulamayacağınız bir şey vardır: analar-babalar. Disney bir amcalar, byk amcalar, yeğenler, kuzenler dnyasıdır: erkek-kadın ilişkisi sonu gelmeyen nişanlılıklar biimindedir. Varyemez. Vakvak'ın amcasıdır, Vakvak Nine ise Vakvak'ın yengesi (ama Varyemez'in karısı değil) ve Vakvak da Bim, Bam, Bom'un amcasıdır. Kuzen Gladstone Gander Varyemez'in uzaktan yeğeni olur; onun da Shamrock adlı bir yeğeni vardır, Shamrock'un da iki kuzeni. Sonra Swash-buckle Duck gibi, Vakvak Nine'nin byk-byk-byk amcası ASA Duck gibi uzak akrabalar vardır Hepsinden daha uzağı ise İspanyol Armadası'nın yesi Don de Pato'dur. eşitli kuzenler arasında Gus Goose, Vakvak Nine'nin aylak renperi, denizci Mobi Duck ve yeğenleriyle birlikte Gney Vakvakistan'ın en zengin kuşu olan Şeyh ve Mazuma Duck. Soy iinde erkekler kesinkes ağırlıktadır. Tarih Kendini Yineler başlıklı tek bir hikyede rastladığımız kocasının lmnden nce dul kalmış olan Vakvak Nine'nin dışında tm kadınlar evde kalmış kızlardır. Ayrıca bir de Clarabella ineğimiz ve Clara Duck hindimiz, Magica de Spell bycmz ve en nemli karakterlerin kız arkadaşları olan Min-ni ve Daisy'miz vardır. Her ikisinin de kız yeğenleri vardır (Daisy' ninkiler Nisan, Mayıs, Haziran); ayrıca Daisy'nin bir de Dour-duck Amcası ve Drusilla ve Tizi Hala'ları.
 

Bu bayanlar, erkeklere ve evlilik kurumuna pek ilgi duymadıklarından, erkekler kesimi zorunlu olarak mzmin bekrlardan oluşmaktadır. Ara sıra gelip, giden yeğenler onlara eşlik eder. Miki'nin Morti ve Ferdi'si vardır, Gufi'nin Gilbert'i (ve Tribilio Amcası) ve Alim Mucid'in Nevvton'u, hatta Koca Haydutların bile Haydut Brat Amca'ları, halaları, yeğenleri vardır. Nadiren erkek yeğenleri Haydut ocuklar da, gzkrler. Btn bu soy yapısından nfus artışının cinsellik-dışı etmenler sonucu olacağı yargısı ıkartılabilir.
 

Daha da gze arpıcı bir şey varsa, o da bebeklerin ikileşmesi hatta leşmesidir. Dnyada drt takım z vardır: Vak-vak'ın yeğenleri, Haydut ocuklar ve Domuzcuklar.
 

İkizlerin sayısı ise daha fazladır. Miki'nin yeğenleri bunun bir rneği. Ancak ikizlerin oğunun amcaları yoktur: Tip ve Top sincaplar, Gus ve Jak fareler gibi. Bu durumun, Disney dışında da sayısız rnekleri vardır: Porky, Petunia ve yeğenıeri; Ağakakan ve yeğenleri; ve Tom kedi'yle mcadele iindeki kk fareler.
 

Birer istisna olan Scamp ve Byk Hain Kurt ayrı olarak ele alınacaktır.

Kabile-ii evliliğin yasaklandığı, herkesin ipotekli bir evi olduğu ama yuvası olmadığı bu kasvetli aile aşiretleri ve yalnız iftler dnyasında ana-babalığın son izi de yok edilmiştir.
 

Disney'in savunucuları, bu zellikleri masumiyet, namusluluk ve nefse hkimiyetin kanıtı olarak gerekelerler. Daha on dokuzuncu yzyılda terk edilmiş ve uygar insanlardan ok magara adamlarına uygun olan bir teze baş vurmaya gerek kalma dan, ana ve babanın yokluğunun bir şansa bağlı olmadığı kanıt lanabilir. İnsan, ocuktan normal cinsel ilişkinin saklanması iin sapık bir dnyanın, hem de (ileride greceğimiz gibi) cinsel oyunları ima eden bir dnyanın yaratılmasının gerektiği yolundaki elişkili yargıya zorlanmaktadır. Bu kadar ok amcaların ve kuzenlerin bulunmasındaki eğitimsel değeri anlayabilmek iin insanın beyninin atlaması gerekebilir. Bu olsa olsa ocuk cinselliğinin lekesini yok etmeye yardımcı olma amacını taşıyabilir. Tabi başka nedenler de vardır.
 

Disney'in gklere ıkarılmış, cazip hayal dnyası, karakterlerinin dnyeviliğini sistemli olarak ortadan kaldırmaktadır. Disney dnyasının ekiciliği de gya bu karakterlerin gnlk yaşamda sık sık rastladığımız alelade insanlara olan yakınlıklarından, benzerliklerinden gelmektedir. Ancak Disney'de karakterler gerek ve somut etmenlerin baskısıyla, yani kendi zel gemişleri, doğuşları ve lmleri ve bu ikisi arasında yaşananların ve gelişmelerin baskısıyla hareket etmezler. Herhangi bir biyolojik olayın sonucunda dnyaya gelmemiş oldukları iin Disney'in karakterleri lmszlğe erişebilirler: her ne kadar servenleri sırasında parasal dertleri olursa da, hi olmazsa bu doğal dertten yani lmden kurtulmuşlardır.
 

Disney, karakterlerin gemişini ortadan kaldırarak ve aynı zamanda halihazır durumlarını gzden geirmelerine fırsat tanımayarak onları, kurmuş olduğu dnya dışında, kendilerine bakabilecekleri tm diğer aılardan mahrum etmektedir. Gelecek de yardım edemez onlara: nk Disney dnyasında ger-eklilik değişmemektedir.
 

Nesiller-arası uurum yalnız izgi-hikyeleri okuyan ocukla onu satın alan ana-baba arasında değil, yeğenlerin, her zaman amcaların yerini aldığı bir oyuncu değiştirme işlemiyle bizzat izgi-hikyelerde de ortadan kaldırılmaktadır. Baba olmadığı iin, amcanın grnmesi ve kaybolması acısız olur. Amca ise kalıtımsal olarak ocuktan sorumlu olmadığı iin, ona hkmetmek hainlik sayılmaz. Sanki amca gerekten kral değilmiş de (kral diyoruz nk sz konusu edilen peri masallarıdır), yakışıklı Prens gelip de, tahtını devralana dek ona vekillik eden kral naibi imiş gibidir.
 

Babanın fiziki yokluğu babalık gcnn yokluğu anlamına gelmez. Hatta Disney'deki karakterler arasındaki ilişki, katı disıplinin paylaşma, sevgi, şefkat, kardeşlik, dayanışma ve karşılıklı yardım İle yumuşatabileceği en katı aile yaşamından bile daha otoriter ve hiyerarşiktir. Ayrıca, gerek yaşamda byyen ocuk, aile dışından gelen baskılara tepki gsterdike yeni davranış seenekleri ve ltleriyle karşılaşır. Oysa Dis-ney'de g, baba tarafından değil de bir amca tarafından kullanıldığından keyfi bir nitelik taşımaktadır.
 

Pederşahilik, toplumumuzda yine pederşahiler tarafından, bir biyolojik n-belirlenme (ocuğun eğitimini ncelikle bir dile sorumluluğu olarak kurumlaştıran bir toplumsal yapının hi kuşkusuz desteklediği) sorunu olarak savunulur. te yandan, babanın bağışlamadığı bir amca otoritesi (teorik olarak yeğenlerin dnyaya gelmiş olmalarını sağlamaları gereken amcanın erkek ve kız kardeşleri ortada yoktur)' doğal bir hak olmaktan ok, tamamen fiili bir kaynaktan gelmektedir. Doğal bir ilişki grnmnde anlaşmalı bir ilişkidir bu, doğurma sorumluluğunu bile stlenmeyen bir istibdattır. Ve insan doğa adına buna isyan edemez; bir amcaya sen kt bir babasın deme olanağı yoktur.
 

Bu aile evresi iinde kimse bir başkasını sevmez, bir başka insana karşı tek bir şefkat ve bağlılık belirtisi bile grlmez. Acı ekmenin her anında kişi yalnızdır; ıkar gtmeyen, arkadaşa hi bir el yoktur ona uzanan. En iyi duygu bile, karşımıza ıkacak bir kr, topal veya bir dilencıye gsterilecek ve yapa-cağımız bağışı hak etmiş bir zavallı olduğu grşnden tre-yecek bir merhamet duygusudur. Aşırı bir rneği, Miki'yle Pluto arasındaki nl aşkı ele alalım. Her ne kadar Miki kpeğine merhamet dolu bir şefkat gsterirse de, Pluto her zaman yararlılığını ve kahramanlığını kanıtlama ykmllğ altındadır. Bir hikyede, kt davranışından tr ceza olarak kilere kapatılmış olan Pluto bir hırsızı (evrede her zaman bir tane mevcuttur) yakalayarak kendini affettirir. Polis Miki'ye dl olarak yz dolar verir ve bir yz dolar da kpeği satması iin teklif eder. Ama Miki Pluto'yu satmayı reddeder: Bak, Pluto bu ğleden sonra kırıp dktklerin bana elli dolara patladı, ama bu dl sonucu yine de krlıyım. Burada ticari ilişkiler geer akedir, Miki ile kpeği arasındaki, bu denli anaerkil ilişkide bile.
 

Varyemez Amca'da durum daha da ktdr. Bir hikyede altı ay Varyemez'in hesabına Gobi ln taramaktan bitkin dş-


 

mş yeğenler, işi bu kadar uzun srdrdkleri iin azarlanmış ve ektikleri ile iin kendilerine topu topu birer dolar denmiştir. Daha fazla alıştırılmak korkusuyla teşekkr edip tyerler. İtiraz ettikleri, direndikleri ve daha iyi muamele talep ettikleri grlmemiştir.
 

Ancak cimri milyoner Varyemez, karşılığında birka kuruş demeye hazır olduğu birka ton ağırlığındaki parayı aramak zere onları hasta hasta bir kez daha yola ıkmaya zorunlu tutar. Sonunda tonlarca paranın sahte olduğu ortaya ıkar ve Varyemez hakikisini almak zorunda kalır. Vakvak neşeyle glmser;  Gerek Hunka Junka'ya sahip oldun artık   Varyemez Ammca. Hepimiz bir sre dinlenebiliriz. Despot Varyemez cevap erir. "Sahtesini geri vermediğin ve dediğim kuruşları getirmediğin srece, asla". Son grntde rdekler, dnyanın bir ucundan tekı ucuna taş taşıyan eski Mısır kleleri gibi resmedilirler Ağzını aması ve yeter artık demesi gerektiğinin bilincine varacağı yerde Vakvak tam ters yargıya varır: Ah! şu geveze enem!. Tartışılmaz stnlğe karşı bir yakınmaya bile izin verilmez. Ya Tizzy Hala'nın aradan bir yıl getikten sonra Daisy'nin istemediği bir dansa gitmiş olduğunu ğreninceki tavrına ne buyurulur? Gidiyorum Daisy... ve seni mirasımdan mahrum edeceğim, Allahaısmarladık!.

 

Bu dnyada sevgiye yer yoktur. Genler ikinci kuşaktan amcaları Zak McWak'ı elma kurtlarını ldren bir spray icat ettiği iin takdir ederler. Tm dnya bundan tr ona mteşekkirdir... O nldr ve zengindir diye bağırır yeğenler. Vakvak duygulu bir cevap verir: Peh! Zek, şhret ve servet her şey değildir. Yeğenlerin birden sorarlar: Peki geriye ne kaldı?. Vakvak syleyecek sz bulamaz: eee...şey...bakın... ıhh....
 

Bylece ocuğun doğal kişiliği Disney'e ancak yetişkin dnyasına masumiyet sağladığı ve ocukluk mitini beslediği srece hizmet eder. Bu arada, gerek ocukluk niteliklerinden yani sınırsız, aık (dolayısıyla gdmlenebilir) gvenilebilirlik-leri, yaratıcılıkları, koşulsuz sevgi iin sınırsız kapasitelerinden ve onları saran nesneler arasından, iinden taşan hayal glerinden koparılmıştır. Disney'in sevimli kk yaratıklarının tm cazibelerinin altında bir orman yasası hkm srmektedir: kıskanlık, insafsızlık, zalimlik, şiddet, şantaj, gszn smrlmesi. Doğal şefkat ihtiyalarını tatmin aralarından yoksun ocuklar Disney aracılığıyla korku ve nefreti ğrenirler.

 

Ev ve aile dzenini bozmakla sulanması gereken Disney'in kendisidir, onu eleştirenler değil. Aile uyumunun en azılı dşmanı odur.

Her bir Disney karakteri g sınırının bu ya da teki tarafında yer alır. Bu sınırın aşağısında kalanlar itaat, boyun eğme, disiplin ve yumuşak başlılık gsterme zorunluğundadır. Yukarıdakiler ise zor kullanmada zgrdrler: tehditler, manevi ve fiziki baskı ve ekonomik egemenlik (yani, geim araları zerinde denetim hakkı). Glnn gszle olan ilişkisi vahşi olmaktan   ok  pederşahi  bir biimde,   klelere  hediyeler verme yoluyla ifade edilir. Srekli bir kr ve kazan dnyasıdır bu rdekkent Kadınlar Klb'nn hep iyi alışmalarla meşgul olması da doğaldır kuşkusuz: mlkszler dilenmeye karşılık yapılacak tm yardımları zevkle kabul ederler.
 

Disney'in dnyası bir on dokuzuncu yzyıl yetimhanesidir. Ancak arada bir fark vardır: Disney'de dış dnya ve yetimlerin ekip gidebilecekleri başka bir yer yoktur. Tm dnya apındaki seyahatlere, ılgın ve ateşli haraketliliğe karşın karakterler aynı g yapısına sıkıştırılmışlar ve mahkm edilmişlerdir. Fiziki mekn değişiklikleri karakterlerin hapsoldukları ilişkilerin gerekteki katılığını gizler. Bu dnyada salt yaşlı olmak veya zengin olmak veya daha gzel olmak otorite sağlamak iin yeterlidir. Daha az şanslı olanlar bu durumlarını kadere bağlarlar. Tm gnlerini efendilerinden yakınmayla geirirlerse de, onun en ılgın buyruklarını yerine getirmeyi, karşı koymaya yeğlerler.


Bu yetim, bir ba
şka şeyle daha koşullandırılmıştır: doğmuş olmadığı iin byyemez de. Başka bir deyişle, hapishaneyi bireysel, biyolojik evrim yoluyla da terk edemezler. Bu aynı zamanda nfusun sınırsız denetimini de kolaylaştırır: karakter ekleme -ya da gerekirse ıkarma. Yeni gelenlerin ister tek bir kişi isterse bir ift kuzen olsun, var olan herhangi bir başka karakter tarafından yaratılmış olmaları gerekmez. Hikye yazarının onu dşncesinde yaratması, icat etmesi yeterlidir. Amca-yeğen yapısı, dergi dışındaki yazara, kendi kafasını tek yaratıcı g ve enerji (tıpkı her rdeğin kafasından ıkan parlak fikirler gibi) kaynağı olarak tanımasına yardımcı olur. Disney varlığın kaynağı olarak kişiyi reddetmekle karakterlerini kısırlaştırır evrenle olan ilişkilerinin gerek organından yoksun bırakır: dllenme ve neslin devamı. Bu hile aracılığıyla izgi-hikyeler sistemli ve hnerli bir biimde gerek insanları soyutlamalara indirgerler. Bylece Disney fiziki reme yeteneğinden yoksun, yaratıcılarını ve manevi babalarını taklit etme zorunluluğunda olan kısır kahramanlarının dnyası zerinde sınırsız bir denetim gc kazanmıştır. Bir kez daha yetişkin izgi-hikyesi istil eder ama bu kez yardımsever sanatsal yaratıcılık maskesinin ardında. (Bu arada yaratıcılığa karşı olmadığımızı belirtelim)
 

Kurulu dzene karşı isyan edilemez; kısırlaştırılmış kle başkalarına tabi olmaya mahkm edilmiştir, Disney'e mahkm edilmiştir.
 

Burada dikkatli olmak gerek. Bu dnya esnek değildir, ama bunu gstermeyebilir. Hiyerarşik yapı kendisini kendi rızasıyla ifşa etmez. Ancak bu st kapalı otoriterlik kendi koyduğu sınırı aşacak ya da bir tarafın iradesinin gc ile teki tarafın pasifliği zerine kurulu olan keyfi nitelik aığa ıkacak ve apaık bir biimde kendini gsterecek olursa o zaman isyan zorunlu hale gelir. Demir elini kadife bir eldiven iinde saklamasını bildikten sonra yneten isterse bir despot kral olabilir. Ancak eldivenin arasından madeni el grnecek olursa, devrilmesi zorunlu olur. Dzenin srtşmesiz srdrlmesi iin g, st kapalı bir biimde kabul edilmiş sınırların tesine taşırılmamalıdır. Eğer bu sınırlar aşılır da anlaşmanın keyfi niteliği ortaya ıkarsa denge bozulmuş olur ve yeniden kurulması gerekir. Her seferinde bu sınırı aşan : ocuklardır. Ancak bu eylemleri ne despotluğun kendiliğindenliğe ve zgrlğe dnştrlmesi ne de gc ele geirmek iindir. Sadece yetişkin egemenliği zerine kurulu dzenin pekiştirilmesi iindir. Yetişkin yanlış bir davranışta bulununca ocuk onun saltanatını devralır. Dzen yrdğ srece ona ynelik hi bir kuşku ne srlemez. Ama bir kez tkezlerse, ocuk ihanet edilmiş değerlerin ve eski egemenlik hiyerarşisinin yeniden kurulması talebiyle isyan der. Egemenliğe akıllıca el koyuşları ve olgun eleştiricilikleriyle ocuklar, yeniden eski değerler dzenini ayağa kaldırırlar. Bir kez daha baba ile ocuk arasındaki gerek farklılıklar yeni dzene iletilir: zaten gelecek bugnn, bugn de gemişin aynısıdır.
 

ocuk kendisini dergideki eşiyle zdeşleştirdiğinden kendi esaretine katkıda bulunmuş olur. izgi-hikyelerdeki kklerin isyanı, ocuğun haksızlığa karşı kendi isyanı iin bir model sayılamaz nk yetişkin değerleri adına isyan etmekle okuyucu gerekte onları benimsemektedir.
 

İleride greceğimiz gibi, azman csseli -alık, yeteneksiz, dşncesiz, yalancı ve zayıf- hayvanlara karşı -akıllı, zeki, yetenekli, alışkan ve sorumluluk sahibi- kk yaratıkların inatı direnleri geici de olsa sık sık dengenin ters yz olmasına yol aar. rneğin, Kk Kurt srekli olarak babası Byk Hain Kurt'u bir yere kapayıp, kilitlemektedir. Kk sincaplar ayıyı - ve tilkiyi aldatmakta; Gus ve Jak fareler Tom kediyi ve hikyelerin vazgeilmez hırsızını mat etmektedirler. Kk ayı Bongo korkun Jawbone'a cesaretle karşı koyar ve kk Gilbert amcası Gufi'nin ğretmeni olur. Akıllı Miki bile yeğenleri tarafından eleştirilir. Bunlar sayısız rneğin iinden yalnız birkaı.
 

Grldğ gibi, stat değiştirmenin tek olanağı yetişkinlerin temsilcisinin (egemen olan) ocukların temsilcisine (egemen olunan) dnştrlmesidir. Bu durum, eğer bir yetişkinin kendi koyduğu dzeni bozdukları zaman ocuklarda eleştirdiği hataları bizzat kendisi yaparsa ortaya ıkar. Aynı şekilde, ocuğa tanınan tek olanak da kendisini yetişkine (egemen olana) donştrmesidir. Yetişkin, ocuğun kusursuzluğu mitini bir kez yarattıktan sonra onu kendi erdem ve bilgisinin yedeği olarak kullanır. Tabii, hayranlık duyduğu kendisinden başkası değildir.
 

Tipik bir rneği ele alalım şimdi: Vakvak Amca'nın ikili karakteri (anlatacağımız hikye boyunca kez iki kafalı olarak izilmiştir). Vakvak yeğenlerini bir tatile ıkarmak iin verdiği szden cayar. Yeğenleri bunu ona hatırlattığında, onları tokatlamaya alışır ve sonunda onları kandırır. Ancak  Vakvak yeğenleri yerine yanlışlıkla yavru fil Kk Beani dvmeye başladığı anda adalet işe karışır. Vakvak yargı tarafından hkm uygulamada tam yetki sahibi kılınan yeğenlerinin gzetimi altında cezasını aık havada ekmeye mahkm edilir. Bu, ocuğun boyun eğişinin nasıl pederşahi gcn yerini aldığının mkemmel  bir  rneğidir.  Ancak bu yerini alma durumu  nasıl ortaya ıkmıştır?  nce yeğenlerini aldatarak yasaları  iğneyen Vakvak  ve ona  ekingenlikle karşı  koyan yeğenleri değil   miydi? İlkin Vakvak'ın sznde durmasını isterler, sonra da sessizce Vakvak'ın yanlış bir yola sapışını seyre koyulurlar. Btn taktikleri sonu vermeyince de, yalana baş vurmaksızm ona bir oyun oynarlar. Vakvak'ın hatası nce oyuncak fille gerek fili birbirine karıştırmasıdır; sonradan da gerek file oyuncak filmiş gibi davranması. Vakvak iin yaşam, ahlki hatalarının, yargı yeteneksizliğinin ve pederşahi ltlerin dışına ıkmanın yol atığı yanlışlarla doludur. Otorite ve gcn kaybetmesi ile birlik-, te duyusal  nesnelliğini de yitirmektedir (oyuncak fille gerek tili karıştırması gibi). O daha hatalarının farkına bile varmadan, kendi paylarına sorunun stesinden gelen ve rnek bir yetişkin gibi hareket eden yeğenleri yerini alır. Amcalarına bir ders vererek eski genel kuralı glendirirler. Bağımlı oldukları statleri yıkmaya girişmeleri sz konusu değildir, tek istekleri ynetimin adil olmasıdır. Var olan ltler gereğe, iyiliğe, otorite ve iktidar gcne eşit tutulur.

 

Vakvak bu olayda ikili kişilik taşımaktadır nk bir yandan yetişkinin ykmllklerini taşırken te yandan ocuk gibi davranmaktadır. Yargı (genellikle evrensel ahlki kaderdir bu) tarafından cezalandırıldığı bu aşırı rnek rdeklerin değerlerinde gerek bir değişimi yansıtacak olan nesillerarası mcadele başlamasın diye kendi orjinal, tek kişiliğini kazanmak iin hkm giyişini yansıtır.
 

Dahası, yeğenler de yetişkinler dnyasına girmek iin gerekli anahtarı ellerinde bulundurmakta ve bundan gereğince yararlanmaktadırlar: Yavrukurt El Kitabı. Beylik (geleneksel) aklın Altın Hazinesidir bu. Her duruma, her dneme, her tarihe, her eyleme, her teknik soruna ilişkin cevabı bulabilirsiniz burada. Herhangi bir glkten kurtulmanız iin talimatları izlemeniz yeterlidir. Bu Hazine, gemişten farklılaşmasın diye, srekli olarak kendini yinelesin diye ocuğun geleceğinin denetlenmesi ve belirlenmesini sağlayan gelenekler birikimini temsil eder. Tm davranış biimleri el kitabının otoritesince sınanmış ve onaylanmıştır. Tarihin yargıcı durumundaki bu otorite dnyanın varisleri (ocuklar) tarafından kutsallaştırılan ve benimsenen ilhi bir yasadır. Bir srprizle karşılaşmak olanaksızdır nk dnyayı nceden ve sonsuza dek biimlendirmiştir. Katı bir soru-cevap yntemiyle her şey oraya yazılmıştır. Yapılması gereken bu yazılanları uygulamaya koymak ve okumaya devam etmektir. Bylece dşman bile adil ve nesnel ltlere sahip olacaktır. Elkitabı Disney'in karmaşık dnyasındaki mkemmel yutturmacalardan biridir. Kullanılmış olduğu kırk beş durumun hi birinde hatalı sonu verdiği grlmemiştir. Mkemmel olarak tanıtılan Miki'nin yanılmazlığını bile aşmaktadır o.
 

Peki ama, yetişkinle ocuk arasındaki bu srekli yer değiştirmenin istisnası yok mudur? Bu dikey egemenlik iin mcadelenin ve sistemin srekli propagandasının dışına ıkma olanağı yok mudur?
 

Vardır tabii. Her zaman var olan yatay hareketlilik. Kendi aralarında, srekli olarak ne egemen olan ne de egemen olunan durumunda kalamayan aynı stat ve g dzeyindeki yaratıklar arasında işler bu. Dayanışma yasaklandığına gre, onlara yalnız rekabet etme izni tanınmıştır. tekini yenmen gerek. Peki niin? Onun stne ıkabilmek iin, bir anlık bile olsa egemen olanlar arasına katılabilmek ve ticari değerler merdiveninde (Disney Diyarı'nda onbaşı ya da avuş olmak gibi) bir basamak ykselebilmek iin. Yarışın sonu burada noktalanır.
 

Disney toplumunda eleştirist bir konuma sahip ve dışa rı atılamayan bir kesim vardır: kadınlar. Erkekler kesiminde olduğu gibi burada da akrabalık ikinci derecededir (rneğin Daisy, Tizzy Hala ve yeğenleri). Ancak bu kesimde egemenlik ilişkisinde rol değiştirme olanaksızdır. Gerekten de ona hi meydan okunmaz nk ister mtevazi bir hizmeti olsun, isterse peşinde koşulan bir gzellik kraliesi, roln mkemmel oynar ve her iki durumda da erkeğin hkm altındadır. Sahip olduğu tek g işveli hareketleri iinde geleneksel ayartıcılığıdır. Pasif, evcil doğasını aşmasına fırsat verecek hi bir rol tanınmaz ona. Arada kadınlık yasasını bozanlar da vardır ama onlar karanlık glerle ittifak halinde olanlardır. Uzlaşmazlığı iinde Byc Magica de Spell buna tipik bir rnektir ama o bile kadınlık doğasından gelen zlemlerini btnyle terk edemez. Kadınlar iki seenekle karşı karşıya bırakılmışlardır (ki bunlar kesinlikle gerek seenek değillerdir): saf bir melek olmak ya da cadı olmak, evcil kk kız ya da hain vey ana. Mayası iki trldr: ev hamurundan ya da byc zehirinden. Ve yaşamdaki tek amacı hazırlayacağı hamur ya da zehirle erkeğin midesinden geerek onu ele geirmektir.


 

Eğer cadı değilseniz bunun iin zlmenize gerek yoktur, hanımefendil: kendinizi her zaman kadınca uğraşlarla meşgul (utabilirsiniz. Terzi, sekreter, dekoratr, hemşire, ieki, manikrc veya hostes olabilirsiniz. Eğer alışmak hoşunuza ditmiyorsa, o durumda da her zaman mahalli hayırseverler derneğine başkan olabilirsiniz. Her halkrda, lmsz işveliliğini-zo baş vurabilirsiniz. Bu ortak zelliktir, Vakvak Nine ve Madam Mim iin bile.
 

Bir sr koket karının resmedilişinde Disney oğu kez Holy-vood artist klişesine baş vurur. Zaman zaman ağır bir biimde hicvedilseler de, fiziki varlıklarıyla aşk mcadelesinden başka bir ıkış kapısı olmayan bir model olarak kalırlar. (nl filmlerinde bu klişeyi genler iin ne ıkarır, rneğin Pinokyo ve Peter Pan'daki periler). Disney'in bu mcadele karşısındaki ahlki tavrı aıka ortaya konmuştur; rneğin Daisy'nin İtalyan kadın vampiri Silvia'ya karşı ocuksu, Doris Day tarzı havaya brnş.
 

Erkekler bu tr kadınlardan ekinirler (kim ekinmez ki?). Ona srekli olarak ve hi bir sonu almaksızın kur yaparlar, onun iin aralarında yarışırlar, onu kurtarmak isterler ve de hediye yağmuruna tutarlar. Nasıl harem ağalarının efendilerinin kadınlarıyla cinsel ilişkide bulunmaları yasak idiyse, bunlar da ebedi bakireleriyle yalnız cilveleşme iinde kalırlar. Onlara btnyle sahip olamadıkları iin, srekli olarak onları kaybedecekleri endişesini yaşarlar. Bu daha gl bir egemenlik iin zorunlu olan dş kırıklılığı, bir zevk ertelenişidir. Fiziki serven, eleştiri ve hatta annelik hakkından yoksun bırakıldığı bu dnyada kadının tek sığınağı el dokunulmamış namusudur. Gerek yaşamdaki ocuğuna ve evine bakma esareti altındaki kadının mtevazi evcil zevklerinden bile yoksun bırakılmışlardır. Srekli olarak ve hi bir yarar sağlamaksızın etrafta bekler durur ya da nnde sonunda gerek erkeğini bulma umuduyla gz dnmş bir biimde kendi erkek hayalinin peşinde koşar. Tek varolma nedeni, sonsuza dek tahrik edilen ve ertelenen, bir cinsel varlık olabilmektir. İktidarsız insanların arasında tatminin eşiğinde donmuştur, tek şansı nefsine hkim olmaktır. Zevk, aşk, ocuk, iletişim yasaktır ona. Merkez, kapalı ve ie dnk bir dnyada yaşar; tıpkı ıssız, ada insanının gln bir eşitlemesi gibi. Btnyle yalnızdır, ama bunun hi bir zaman bilincine varamaz. Kendi roln sorguya ektiği anda da oyuncular grubunun dışına atılır.
 

Şimdi Disney'in şu iki yzl szlerine kulak verelim: Siga-ra, alkoll iki ve kumarla ilgili maddeler gibi ocukların maddi ve manevi sağlıklarına zararlı rnlerin reklamlarını kabul etmiyoruz... Amacımız her zaman bizi kuşatan sorunlar ortasında sağlıklı eğlence ve hoş vakit geirme araları olarak hizmet etmektir. Tm iddialara karşın Disney, aksine, st kapalı bir cinsel eğitim modeli sunmaktadır. Gerek cinsel ilişkiyi bastırarak, Disney, bunu ne kadar gnah dolu ve korkun bulduğunu sergilemektedir. Bylelikle başka bir sapıklık yaratmıştır: cinsi-yet-dışı bir cinsiyet dnyası. Cinsellik iması diyalogun kendisinden ok izgide aşikrdır.
 

Koketler -erkek ve kadın, gen ve yaşlı- cinsel ayartma silahlarını yardımsever Selmet Ordusu'nun niforması altında başarısızca saklamaya alışırlar. Disney ve ocukluğun cinsiyet dışı kalması gerektiğini savunan şehvet dşknleri bir başka genlik dergisi romantik bir iftin, arkadan ıplak grnmnn afişini basma cesaretini gsterdiğinde skandalin, ahlksızlığın, mstehcenliğin, orospuluğun, edepsizliğin ve yaşından nce duyarlılığın teşvik edildiği feryatlarıyla genlik masumiyetinin saptırıldığını ne srdler. Dinleyin bakın, Walt Disney'in yerli taklitileri ne vaaz ediyorlar:
 

Şili'de artık cinsel propaganda, sapıklık ve fuhuş meselesinde akla sığmaz aşırılıklara varılmış olduğunu anlamamız gerekir. Ahlki kaış ve tm ahlki ltlerden kopuşu ğtleyen gruplarda bu aıka ortadadır...
 

Bu ahlksızlıklara sıkı bir sansr getirmek iin insanın tutucu olması gerekmez nk hi bir sağlıklı toplumun ve kalıcı tarihsel alışmanın genliğimizi ldrc bir zehirle tehdit eden ahlki bir karmaşa zerine kurulamayacağı aşikrdır. Uyuşturucu madde batağına saplanmış ve sapıklıklar ve yaşından nce duyarlılıklarla bozulmuş genlerden hangi lk ve hangi fedakrlıkları bekleyebiliriz? Ve eğer genlik herhangi bir ideali benimseme veya fedakrlıkta bulunma yeteneğinden yoksunsa insan nasıl lkenin byk bir aba ve hatta bir lde kahramanlık gerektiren kalkınma ve zgrlk sorunlarının stesinden gelmesini bekleyebilir?..
 

Ne yazık ki, ahlksızlık hkmet denetimindeki yayınlar tarafından himaye edilmektedir. Birka gn nce skandal sayılacak bir sokak afişi resm matbaada basılan bir genlik dergisinin ıkışını duyuruyordu... Yrekli genlik olmaksızın gerek genlik yok demektir, yalnız gelişmemiş ve rmş olgunluk vardır. Ve genlik olmaksızın da lkenin geleceği yok demektir. ( 28 Eyll 1971 tarihli El Mercurio'da başmakale.
 

Peki ama Disney'in bu korku ve nefretinin altında ne yatmaktadır? Neden onun cennetinde anneliğe yer yoktur? Bu sorulara ileride yeniden dneceğiz - ve de alışılmış biyografik ve psikoanalitik aıklamalara baş vurmaksızın.
 

Şimdilik, kadınların kıtlığı, bağımlılığı ve kısırlığı amcaların, yeğenlerin, yetişkin ve ocukların ortalığı sarmalarına ve her zaman aynı değerleri srdren rollerinin kendi aralarında de-ğiştirilebilirliğine yardım ettiğini belirtmekle yetinelim. İleride, mdahale edecek bir anne olmayınca, yetişkin dnyasını ahlksız ve işe yaramaz olarak gstermenin ve bylece, daha şimdiden yetişkin bayrağına sadakat yemini vermiş kkler tarafından yerimizin alınmasına bizleri alıştırmanın nnde nasıl hi bir engel kalmadığını inceleyeceğiz.

Ya da Kk Kurt'un deyişiyle: Ky şeyler hep gzel paketler iinde gelir.


 

ocuktan Soylu - Vahşiye>>>>